Werken aan eenheid

van gereformeerde - 3FvE of WS - kerken en groepen in Nederland e.o.

  • Vergroot lettergrootte
  • Standaard lettergrootte
  • Verklein lettergrootte
Home Artikelen Over en uit de GKV Ds. E. Heres: Kerkverbandelijke eenheid zonder kerkverbandelijk samengaan GKV&NGK: opnieuw een streep door gereformeerde verleden GKV

Ds. E. Heres: Kerkverbandelijke eenheid zonder kerkverbandelijk samengaan GKV&NGK: opnieuw een streep door gereformeerde verleden GKV

E-mailadres Afdrukken PDF
Gebruikerswaardering: / 0
LaagsteHoogste 

Kerkelijke eenheid of onkerkelijke pluriformiteit 1/2

Kerkelijke eenheid of onkerkelijke pluriformiteit 5 november 2010
Ds. E. Heres

‘Kerkelijke eenheid tussen Vrijgemaakt-en Nederlands-gereformeerden is te bereiken zonder dat
beide kerken fuseren’. Deze kop stond boven het artikel in het Nederlands Dagblad van 30 oktober jl.
waarin verslag werd gedaan van een winterlezing in de Opstandingskerk (GKV) in Zwolle.
Daar spraken Ad de Boer en prof. Mees te Velde. Het ging over de toenadering tussen de GKV en de
NGK. Op de hele geschiedenis van deze toenadering ga ik nu niet in.
Het gaat mij om enkele bijzondere uitspraken die blijkens het krantenverslag die avond gedaan zijn.
Er is o.a. gesproken over de vraag of er bij de toenadering tussen GKV en NGK wel gestreefd moet
worden naar een fusiekerk.
Ad de Boer vraag zich af: ‘Moeten we daar niet juist van afzien, om kerken in de 21e
eeuw te zijn’. Niet fuseren, maar wel onderlinge blokkades en barrières slechten: dus elkaar toelaten
tot kansel en avondmaalstafel.
Bijzonder is dat prof. te Velde toestemt dat één kerkelijke organisatie ‘niet iets is waar we naar
moeten streven’. Dat is volgens hem ook geen Bijbelse voorwaarde om ‘één te zijn’. Volgens het
ND-verslag zegt prof. te Velde dat misschien geaccepteerd moet worden ‘dat we kansel en
avondmaal openstellen, en het daar bij laten’.
Waarom vraag ik aandacht voor deze uitspraken van prof. te Velde?
Omdat hier door een kerkelijk hoogleraar van de GKV dingen worden gezegd die opnieuw ‘een streep
betekenen door het gereformeerde verleden van de GKV’ (zie het hoofdartikel in het vorige kerkblad
over ‘Dordrecht en het Heilig Avondmaal’).
Kerkelijke eenheid zonder streven naar kerkverbandelijk samengaan is een contradictio in terminis.
Het is wat mij betreft onbegrijpelijk dat prof. te Velde kan zeggen dat één kerkelijke organisatie niet
iets is waar we naar moeten streven. Ja, dat het geen Bijbelse voorwaarde zou zijn om één te zijn.
Maar juist in de geschiedenis van de GKV is altijd zo sterk aangewezen dat er een Schriftuurlijke
verplichting is tot oefening van het kerkverband. Eigenlijk is heel de gereformeerde kerkorde van die
Schriftuurlijke verplichting doordrenkt. Ik mag hier wel verwijzen naar het hoofdstuk ‘Roeping en
recht tot oefening van het kerkverband’ van prof. J. Kamphuis in zijn boek Verkenningen III, Goes
1966, pag. 59-130. Het tweede deel van dat hoofdstuk is juist daarin sterk dat het vanuit de Schrift
de roeping en het recht van het kerkverbandelijk samenleven aanwijst.
Afzien van streven naar kerkverbandelijke eenheid is m.i. dan ook te verklaren door het
veranderende zicht op de kerk binnen de GKV in de afgelopen twee decennia.
Eenheid willen ervaren zonder de kerkverbandelijke verplichtingen te zien, dat past niet bij de lijn
van de Schrift en van de gereformeerde kerkorde.
Het past wél in de leer van de kerkelijke pluriformiteit. Maar die leer is in de geschiedenis van de GKV
duidelijk afgewezen als in strijd met Schrift en belijdenis.

Ik wil hieronder in het kort iets meer zeggen over die leer van de pluriformiteit.
Pluriformiteit betekent veelvormigheid. Het gaat dus over ‘veelvormigheid van de kerk’.
Voorop moet staan dat eenheid een wezenlijke eigenschap van de kerk van Christus is.
Maar in de praktijk zien we o.a. als gevolg van dwalingen dat er scheuringen en kerkreformaties zijn
gekomen. In de praktijk zien we veel verdeeldheid.
Je zou kunnen zeggen dat de 'leer van de pluriformiteit' een poging doet die twee (eenheid en verdeeldheid)
aan elkaar te verbinden. Dat gebeurt door de vele kerken te zien als vormen, gestalten,
van de ene (onzichtbare) kerk. Aan deze 'leer' is vooral de naam van dr. A. Kuyper, maar ook die van
dr. H. Bavinck, verbonden. Dr. Abraham Kuyper zag in de veelvormigheid
ook een zekere rijkdom. Hij vergelijkt de kerk wel met een plant. Een plant, die één in het begin, zich
later splitst in vele stengels. Heel natuurlijk. (De gemeene gratie, dl. III, pg. 235). Jazeker, bij een plant
wel. Maar kerkelijke verdeeldheid is heel onschriftuurlijk.
Volgens Abraham Kuyper is het een les van de historie, dat de kerk van Christus zich in meer dan één
vorm moest openbaren. Dit zicht op de kerk hangt bij Kuyper samen met zijn visie op de ‘waarheid’.

Kerkelijke eenheid of onkerkelijke pluriformiteit 2/2

Gods waarheid is zo rijk, zo veel omvattend, dat het te veel is voor één kerkinstituut. Wat de ene kerk
aan waarheid mist, vult de andere aan.
Samen maken ze het beeld compleet. Zoals de verschillende kleuren het spectrum compleet maken.
Kuyper kan dan vervolgens spreken over een meer of een minder zuivere openbaring van Christus'
kerk. Wel verschil dus, maar toch samen Christus' kerk.

Het is heel verleidelijk deze gedachtegang te koesteren. Het sluit immers aan bij de situatie zoals die
zich voordoet. Zeker in een land waar wel tien verschillende kerken zijn die de naam gereformeerd
dragen, al dan niet aangevuld met iets anders.
Je vraagt je af hoe je daar nu tegen aan moet kijken. Je moet veel kerkgeschiedenis lezen om te
weten hoe het zo gekomen is. Ik denk aan jongeren (maar evengoed ouderen), die tolerant ingesteld
zijn en niet graag andere christenen zouden willen kwetsen, zeker niet met de gedachte dat zij lid zijn
van een onwettig kerkinstituut.
Als je genoegen neemt met een eenheid in het basale belijden over Jezus Christus als Heer,
als je heel wat dwalingen bij de ander respecteert (bijv. inzake vrouwelijke ambtsdragers),
ja dan is pluriformiteitstheorie een pasklare gedachte voor de bestaande situatie.
En de gevolgen? Eén gevolg is, dat kan niet anders, dat mensen blijven zitten waar ze zitten.
Ook al zouden ze volgens het bevel van Christus in beweging moeten komen.
De pluriformiteitsgedachte werkt verlammend, daar waar twee kerken, met dezelfde belijdenis, tot
daadwerkelijke eenheid zouden moeten komen. Voor daadwerkelijke
stappen tot kerkelijke eenheid is geloofsmoed nodig en willen buigen onder het juk van Christus.
Daarvoor moet veel overwonnen worden. Dan moet de strijd tegen dwaalleer niet worden
opgegeven. Kerkzonde moet kerkzonde genoemd blijven worden.

De pluriformiteitsleer is gelukkig door velen weersproken.
Opvallend is hoe twee christelijke gereformeerde hoogleraren daarover geschreven hebben.
Ik bedoel dr. J. van Genderen en dr. W.H. Velema in de door hen geschreven Beknopte
Gereformeerde Dogmatiek. Ik geef een paar citaten:
'Wat wel een belemmering is voor het streven naar kerkelijke eenheid, is de mening, dat het bij een
geestelijke eenheid van de gelovigen blijven kan. De gedachte komt voor, dat het de Here Jezus
Christus alleen daarom ging, toen Hij bad om de eenheid van al de zijnen. (..) Maar een geestelijke
eenheid moet niet slechts in persoonlijke contacten en in bijeenkomsten van gelijkgezinden zichtbaar
worden. Zij moet juist in het kerkelijk leven gestalte krijgen. Het gaat erom dat de wereld erkent, dat
de Vader Christus gezonden heeft (Joh. 17:23)'.
Over de leer van de pluriformiteit van de kerk: 'Dat is een theologische rechtvaardiging van de
bestaande situatie'. Kuyper maakte volgens Van Genderen van de nood van de kerkelijke
verdeeldheid eigenlijk een deugd. Het idealisme van de negentiende eeuw stempelde Kuypers leer.
'Wie bedenkt, dat gescheiden kerken niet alleen naast, maar ook tegenover elkaar staan, moet de
leer van de pluriformiteit afwijzen'. De christelijke gereformeerde hoogleraar maakt twee
opmerkingen i.v.m. de huidige situatie, waarin, zoals hij zegt, de kerkelijke ver-deeldheid eerder
toeneemt dan afneemt. Hij schrijft:
'Ten eerste. De kerkelijke eenheid die naar de Schrift is, is offers waard. Het zou verkeerd zijn er niets
voor te willen opgeven en geen veranderingen te willen aanvaarden.
Uniformiteit is geen vereiste voor eenheid. We behoeven het niet in alles met anderen eens te zijn
om toch met hen één te kunnen zijn.
Ten tweede. Geroepen zijn tot de eenheid betekent niet, dat wij verplicht zijn met al wat zich kerk of
christen noemt, op weg te gaan. De bijbelse eenheid heeft grenzen (vgl. 2 Tim. 2:16-18; 1 Joh. 2:19).
De eenheid mag niet ten koste van de waarheid gaan. De ware eenheid is de eenheid in de waarheid.
Het is de eenheid waarvoor het Woord van God de norm is.' (Beknopte Gereformeerde Dogmatiek,
pag, 645, 646).
Het zou goed zijn, dat de sprekers in de Opstandingskerk in Zwolle op 28 oktober jl. (en niet alleen zij)
zich met deze dingen zouden confronteren.

Laatst aangepast op maandag 27 juli 2015 18:45  

Nieuws

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Als alles goed is zal half september het boek over Genesis 1-11 beschikbaar zijn. De titel is; Gelukkig geen mythe. In dit boek wordt Genesis 1-11 vers voor vers besproken. Deze hoofdstukken zijn... [More...]

Ds. E. Heres - Lucy of Adam

Een andere 'hermeneutische lens' De aanvallen op het scheppingsgeloof dat gebaseerd is op het geopenbaarde Woord van God worden steeds heftiger.  Het boek dat in deze maanden veel aandacht krijgt... [More...]

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC (International Conference of Reformed Churches) te Jordan (Ontaria, Canada) heeft vandaag, 17 juli 2017, besloten om de GKv (Gereformeerde kerken vrijgemaakt) als lid te schorsen... [More...]

Di. Alko Driest, Jan Haveman, Pieter Schelling en Aryjan Hendriks...

UPDATE 20-07-2017 Emeritus ds. Alko Driest en ds. Jan Haveman mailden op 13 juli een brief naar alle kerkenraden in Noord-Nederland met de vraag om in ieder geval tot de eerstkomende Generale... [More...]

Referaat ds. H.G. Gunnink d.d. 12 juli 2017

Voorlichting, bijeenkomst Bedum (Maranathakerk, Grotestraat) De bijgevoegde presentatie is zakelijk van opzet. Daarom is het belangrijk om geen moment te vergeten, dat het gaat over voluit... [More...]

Boekbespreking 'HIJ en wij' - van ds. E. Hoogendoorn

In Weerklank - een gereformeerd maandblad uit de GKN - jaargang 5 nr. 3 schreef ds. E. Hoogendoorn onderstaande boekbespreking van 'HIJ en wij' met de ondertitel ‘Oriëntatie in de actuele situatie... [More...]

Onze ervaring tot hermeneutische sleutels geworden - boekbesprekingen...

Update 14/12: Dr. Hans Burger mailde mij dat in onderstaand artikel de weergave van zijn positie zoals hij die in Cruciaal verwoordt, onjuist is. Ik kom daar nog op terug. CGK Prof.dr. H.J.... [More...]

Enquete

Predikanten, ouderlingen en diakenen zijn in belijdende gereformeerde kerken gebonden aan
 

Nieuwsbrief

Naam:

E-mail:

Gereformeerd?

Grondlijnen in de liturgie (Ds.dr. R.D. Anderson)

Op zijn weblog anderson.modelcrafts.eu vonden we een artikel (laatste wijziging 12 september 2012) van ds. Andersen (FRCA) over de grondlijnen van de liturgie. Enkele citaten: Als inleiding wil ik... [More...]

De GKN zetten het gesprek voort met DGK over functioneren fundament...

De GKN hebben op de Generale Synode d.d. 18 maart 2017 besloten om het oriënterende gesprek met DGK voort te zetten. Nu samen met afgevaardigden van DGK op 17 februari jl. is vastgesteld dat alleen... [More...]

Blijdschap over positief gesprek DGK en GKN 17 februari

Positief gesprek geeft openingen!Op 17 februari 2017 hebben afgevaardigden van DGK (De Gereformeerde Kerken) en GKN (Gereformeerde Kerken Nederland) de tot nu toe gevoerde briefwisseling besproken en... [More...]

Betekenis van het besluit van de GKN over het spreken met de DGK -...

Ik wil graag reageren op wat broeder Trip over dit besluit heeft geschreven. Om zo onnodige obstakels en misverstanden die een eigen leven gaan leiden weg te nemen.   Ook om te laten zien dat de... [More...]

GKN willen uitgestoken hand DGK opnieuw onderzoeken

Een zeer teleurstellend bericht bereikte ons zaterdagavond via de nieuwsbrief van eeninwaarheid.info. De Synode van de GKN heeft besloten om de brief van de GKN aan DGK d.d. 12 maart 2016 toe te... [More...]

De zekerheid van het geloof vs Westminster studie deputaten BBK DGK

In 2014 hebben deputaten BBK (Betrekkingen Buitenlandse Kerken) opdracht gekregen van De Gereformeerde Kerken (DGK) i.c. van de Generale Synode Hasselt 2010-2011 om grondig studie te verrichten... [More...]

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus Westminster meerderheidsrapport BBK DGK

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus...

. Ds. Bredenhof - sinds maanden een pastor van de FRCA, Tasmania, Australia - is nog steeds bezig om zich in te werken in de Australische context. Onlangs las hij een autobiografie van J. Graham... [More...]

Ketter!

Ketter!

Dr. Wes Bredenhof, predikant van de Australische Gereformeerde Kerken (Launceston, Tasmania), is meer dan eens voor ketter uitgemaakt! Nee, niet door Rooms Katholieken of Moslims, maar... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 2 (1944-1990)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Versie -16/11: Toegevoegd: deputatenrapport 1967 beoordeling Westminster Confessie door ds. P. van Gurp en ds. C. Stam. PS: Ik heb wel alle Reformatie jaargangen, maar niet het blad Dienst 1957 nr.... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 1 (1834-1944)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Professor P. Biesterveld die al op 31 jarige leeftijd hoogleraar werd aan de Theologische School in Kampen (1894) en vanaf 1902 aan de Vrije Universiteit te Amsterdam heeft uitvoerig de... [More...]