Werken aan eenheid

van gereformeerde - 3FvE of WS - kerken en groepen in Nederland e.o.

  • Vergroot lettergrootte
  • Standaard lettergrootte
  • Verklein lettergrootte
Home Artikelen Over en uit de GKV Dr. HJCCJ Wilschut - De Nationale synode en de GKV

Dr. HJCCJ Wilschut - De Nationale synode en de GKV

E-mailadres Afdrukken PDF
Gebruikerswaardering: / 0
LaagsteHoogste 

Klik hier voor het oorspronkelijk artikel op de website van Dr. Wilschut.

geplaatst op 18 november 2010

DE NATIONALE SYNODE EN DE GKV

Vrijgemaakten naar Nationale Synode’
Onder bovenstaande kop berichtte het ND van 8 oktober 2010 de deelname vanuit de GKv aan de komende Nationale Synode te Dordrecht. Volgens het ND hadden D(eputaten)K(erkelijke)E(enheid daartoe besloten, omdat er meer enthousiaste reacties zouden zijn dan kritiek. Aan de eigen Generale Synode zal verantwoording worden afgelegd.

Ingezonden
Op dit artikel zonden ds. P.L. Storm en ik een Ingezonden naar het ND (geplaatst op 13 oktober 2010):

‘De GKv - Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) - nemen deel aan de Nationale Synode’ (ND van 8 oktober 2010). Of dit nu een letterlijk citaat is uit de mond van Deputaten Kerkelijke Eenheid in de GKv of niet, wij hebben behoefte om er een kanttekening bij te plaatsen. Wij vragen ons af of de beslissing om aan de komende Nationale Synode te Dordrecht deel te nemen, behoort tot de bevoegdheid van Deputaten. Hoe dan ook: het zijn niet de vrijgemaakt-gereformeerde kerken die tot deelname besloten hebben. Dat kan pas achteraf gezegd worden, wanneer de generale synode van Harderwijk in 2011 deze stap zou goedkeuren. Wij hopen dat dit niet het geval zal zijn. Met prof. J. Douma zeggen wij, dat dit een breuk zou betekenen met ons gereformeerde verleden als kerken en sluiten wij ons aan bij zijn uitspraak: ‘We horen veel over eenheid, zonder dat men ons duidelijk maakt hoe het dan zit met de waarheid, die ons vanaf de Vrijmaking tot kort geleden toe verhinderde aan zulke oecumenische experimenten mee te doen’. In ieder geval achten ondergetekenden zich als kerkleden en ambtsdragers binnen de GKv straks in Dordrecht niet vertegenwoordigd.

Ds. P.L. Storm, Vroomshoop
Dr. H.J.C.C.J. Wilschut, Bovensmilde

Hybride

Niet kerkelijk en toch kerkelijk
In alle toonaarden kun je horen, dat de Nationale Synode geen kerkelijke vergadering wordt. Vandaar de later aangebrachte toevoeging ‘protestants forum’. ‘Dit om aan te geven dat het niet om een officiële kerkelijke vergadering gaat, maar om een ontmoeting van leden uit diverse protestantse kerken die willen laten weten waarom het christelijk geloof goed is voor deze samenleving. Tegelijk hopen organisatoren dat deze ontmoeting het onderling gesprek tussen kerken en kerkleden dient. Juist een steeds onchristelijker samenleving is gebaat bij eenheid onder allen die Gods naam belijden’. Aldus de predikanten H.J. Messelink en A. de Snoo in het ND van 6 november 2010.

Dat klinkt geruststellender dan het is. Laat het waar zijn dat het bij de Nationale Synode niet om een kerkelijke vergadering gaat, er is meer aan de hand dan een samenkomst van christenen uit allerlei kerken. Anders hadden DKE er niet bij betrokken hoeven worden en hoeft er ook geen verantwoording naar de GS Harderwijk 2011 plaats te vinden. Wat dat betreft draagt de Nationale Synode een hybride karakter. Geen kerkelijke vergadering. En toch met een kerkelijke afvaardiging.

Geloofseenheid en toch ook weer niet
Datzelfde hybride karakter is er in principieel opzicht. Nee, de Nationale Synode wil geen superkerk vormen, waarin ieder hetzelfde moet denken. Het doel is wel ‘het bevorderen van het onderlinge geloofsgesprek om te komen tot een eensgezind getuigenis waarin christenen uitdrukking geven aan wat hen samenbindt in de levende God, Vader, Zoon en Heilige Geest.

Als uitgangspunt hierbij dient een eigen Credo-tekst. Die tekst is geen vervanging van of aanvulling op de bestaande belijdenissen. Het is ook geen belijdenistekst, waarin alles tot achter de komma is vastgelegd, maar ook geen vrijblijvend discussiestuk. In de Credo-tekst gaat het niet over wat christenen scheidt. Aldus de site van de Nationale Synode.

Weer treft het tweeslachtige. De Credo-tekst is geen officiële belijdenis, maar is ook weer niet vrijblijvend. Tegelijk treft de vaagheid. De Credo-tekst gaat alleen over wat christenen verbindt. Om zo te komen tot een eenparig getuigenis over Vader, Zoon en Heilige Geest.

Dan denk ik: Houd je nu elkaar niet voor de gek? Hoe wil je tot een dergelijk eenparig getuigenis komen over de drie-enige God, wanneer blijkt dat je elkaar niet kunt vinden in de tekst van de Geloofsbelijdenis van Nicea. Wat blijft er dan van een werkelijk eenparig inhoudelijk geloofsgetuigenis over?

Terecht heeft dr. P. de Vries hierbij onlangs in het RD (van 9 november 2010) nog eens de vinger gelegd. ‘Op basis van dit credo is geen gemeenschappelijk getuigenis tegenover de samenleving mogelijk. Voor de Nationale Synode is zelfs de vroegchristelijke belijdenis feitelijk al te veel. Dat Vader, Zoon en Heilige Geest van eeuwigheid de ene, waarachtige en eeuwige God zijn wordt niet duidelijk verwoord. Kennelijk voelt men zich bij de Geloofsbelijdenis van Nicea en ook de Apostolische Geloofsbelijdenis niet geheel thuis.’

Prompt schreef prof. dr. H.G.L. Peels een tegenartikel, met als oproep: Kerken, benut de kans om te getuigen van de Koning (RD van 13 november 2010). Jammer dat het argument van De Vries (en anderen!) over de vaagheid van de Credo-tekst inhoudelijk genegeerd wordt. Want – het gaat niet om een nieuwe belijdenis, het geeft slechts een aanzet tot het gesprek over het geloof. Maar vergeet prof. Peels nu niet, dat de Credo-tekst geacht wordt te verwoorden wat gemeenschappelijk verbindt en wat dient als niet vrijblijvend uitgangspunt?

Wat dat betreft verbaas ik mij ook over de reactie van ds. P. Niemeijer in het ND van 16 november 2010. De Credo-tekst is niet bedoeld als document in een proces van kerkelijke eenheid, maar als een basis voor een algemeen christelijk getuigenis naar overheid en samenleving. Men verwoordde iets waarvan je mag aannemen dat christenen daarin samenstemmen. Niet minder, maar ook niet meer.’

Jawel, maar wanneer de geloofswoorden polyinterpretabel zijn, oftewel, wanneer je het niet eens bent over wat Nicea ten aanzien van de drie-enige God belijdt, dan is de zogenaamde overeenstemming toch een lege huls? Wat heb je dan nog inhoudelijk over Hem te zeggen aan het Nederlandse volk? Terecht heeft ds. A. Verbree dat m.i. aangewezen in zijn parabel over de blauwe ridder (ND van 18 november 2010). Al gaat het niet direct om kerkelijke eenheid, hier wordt toch wel een geloofseenheid gesuggereerd – die er niet werkelijk is.

Daarom snijdt de opmerking van prof. dr. A.L.Th. de Bruijne in De Reformatie van 5 november 2010 ook geen hout, dat een formeel beroep op de Apostolische Geloofsbelijdenis ondergrondse dwalingen niet kunnen voorkomen. ‘Alle deelnemende kerken erkennen op hun manier dat apostolicum wel.’ Een nieuwe tekst dwingt volgens hem meer tot kleur bekennen. Inderdaad. Helemaal wanneer dat kleur bekennen inhoudt, dat niet ieder bij de Credo-tekst de Geloofsbelijdenis van Nicea voor zijn rekening neemt over Vader, Zoon en Heilige Geest. Dan weet je precies wat je aan elkaar hebt. Je weet tegelijk dat je niet door één geloofsdeur gaat. En dat de eenheid in de Credo-tekst dus voor een deel in verbalisme blijft hangen.

DKE
Het besluit tot deelname door DKE wordt verdedigd met een beroep op de opdracht van deputaten om ’landelijke ontwikkelingen bij te houden, zo nodig nader te verkennen en daarop actief te reageren’ (zie artikel van Messelink/De Snoo in ND van 16 november 2010).

Bij deze opdracht kan ik me nog indenken, dat er vier of vijf waarnemers naar de Nationale Synode waren gezonden. Nu echter gaat het om een brede afvaardiging uit de GKv, die ook niet beperkt blijft tot leden van DKE maar uit de breedte van de kerk gehaald worden. Hier wordt inderdaad door deputaten voor de GKv als zodanig een keus gemaakt. Vandaar ook de verantwoording achteraf.

Daarvoor lijkt mij de geciteerde opdracht van deputaten een te smalle basis. Men verkent niet, maar participeert. En loopt daarmee ver voor de kerkelijke muziek uit. Waarmee de kerken voor een voldongen feit worden gesteld. Wie gelooft er werkelijk in dat de komende GS nú nog afwijzend zal besluiten?

Maar de rekening zal dan hoog zijn. Want dan betalen we met nieuwe verdeeldheid in eigen kerkhuis. Het blijft onaanvaardbaar om op een forum genoegen te nemen met een halve waarheid, terwijl je als kerk de hele waarheid belijdt. Meen je dat serieus, dan is er sprake van een onacceptabele innerlijke tegenstrijdigheid.

Machtswoorden
Nu mag je van prof. dr. A.L.Th. de Bruijne op dit moment nog helemaal niet spreken over ‘onaanvaardbaar’. In De Reformatie van 5 november 2010 oefent hij kritiek uit op wat hij het spreken van ‘machtswoorden’ noemt. ‘De één laat demonstratief weten dat hij zich in Dordrecht niet vertegenwoordigd acht. De ander kondigt alvast aan een eventueel goedkeurend besluit van Harderwijk niet als bindend te zullen aanvaarden. Maar in Harderwijk zullen de kerken samen beraadslagen onder aanroeping van Gods naam. Daartegenover past een andere houding. Synodebesluiten moet je geduldig afwachten en vervolgens met hun onderbouwing serieus nemen. Pas daarna komt de vraag op of je zo om Godswil misschien moet afwijzen. Machtswoorden vooraf breken de kerkelijke gemeenschap op.’

Het was niet zo moeilijk om in die ‘één’ ds. Storm en mijzelf te herkennen. Zoals die ‘ander’ herkenbaar prof. J. Douma is. Alleen ontgaat mij waarom we hier worden aangemerkt als sprekers van machtswoorden, die in principe kerkontbindend kunnen werken.

Want stel dat er een voorstel boven de markt zou zweven om als GKv de drie formulieren van eenheid af te schaffen – mag je dan niet vooraf zeggen dat je dat principieel onaanvaardbaar vindt? Het kerkontbindende daarvan wil mij maar niet te binnen schieten. Uiteraard moet je met je bezwaren de kerkelijke weg gaan. Met alleen maar ‘nee’ zeggen zonder in appel te gaan breek je inderdaad de kerkelijke gemeenschap op. Tegelijk – er zijn zaken die zo principieel liggen, dat je met een besluit in andere richting moeilijk kunt leven.

Van een dergelijk gewicht acht ik het meedoen aan de Nationale Synode te Dordrecht. Het gaat voor de GKv niet alleen om een historische trendbreuk, maar tegelijk om een principiële.

Ik zie het klimaat in de GKv grimmiger worden. Uit persoonlijke correspondentie met prof. De Bruijne weet ik, dat hij de uitdrukking ‘de kerkelijke gemeenschap breken’ niet vonnissend maar waarschuwend bedoeld heeft. Maar ook dan blijft hij zeggen: je hebt een machtswoord gesproken dat in potentie ontbindend kan werken. Ik til daar zwaar aan. En voel mij in een hoek gezet, waar ik per se niet wil zitten. Kritiek is altijd welkom. Maar zet me niet als breker van de kerkelijke gemeenschap neer. Terwijl je op alle mogelijke manieren je inzet om op te komen voor het gereformeerd karakter van de kerken en daarin voor het bewaren van de kerkelijke gemeenschap. Ook dat verheft je niet boven kritiek. Maar dat rechtvaardigt dit soort grote woorden niet.

Waarheid en eenheid
Laat niemand denken dat ik dit alles schrijf van een verengd vrijgemaakt kerkisme. Ik dacht dat ik dezen in mijn boekje ‘Afscheiding?’ genoegzaam mijn kaarten op tafel heb gelegd. Ik lijd onder de verscheurdheid van Gods kerk in Nederland, de verscheurdheid van de gereformeerde gezindte voorop.

Maar het is mijn diepe overtuiging, dat echte eenheid alleen mogelijk is op basis van Gods waarheid. In het RD van 9 november 2010 schreef dr. P. de Vries: ‘De boodschap in het credo van de nationale synode verwoord is voor een klassiek christen tot welke stroming hij ook behoort, en zeker voor een gereformeerd christen, niet aanvaardbaar.’ Enigszins gebelgd reageert prof. Peels daarop: ‘Hiermee worden tegelijk ook allen veroordeeld wie de apostolische belijdenis van de katholiciteit van de kerk zeer ter harte gaat en die daarom dit initiatief omhelzen’ (RD van 13 november 2010).

Een opmerkelijke uitspraak. Het ging bij de Nationale Synode toch niet om kerkelijke eenheid? Nu prof. Peels die zaak er toch aan verbindt, moet gezegd worden: de katholiciteit hangt samen met de apostoliciteit van de kerk = haar binding aan de apostolische leer. Waar de waarheid niet het volle pond krijgt, is alle uiterlijke eenheid schijn. Hoe kunnen gereformeerde kerken daaraan meedoen?

Laatst aangepast op maandag 27 juli 2015 18:45  

Nieuws

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Als alles goed is zal half september het boek over Genesis 1-11 beschikbaar zijn. De titel is; Gelukkig geen mythe. In dit boek wordt Genesis 1-11 vers voor vers besproken. Deze hoofdstukken zijn... [More...]

Ds. E. Heres - Lucy of Adam

Een andere 'hermeneutische lens' De aanvallen op het scheppingsgeloof dat gebaseerd is op het geopenbaarde Woord van God worden steeds heftiger.  Het boek dat in deze maanden veel aandacht krijgt... [More...]

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC (International Conference of Reformed Churches) te Jordan (Ontaria, Canada) heeft vandaag, 17 juli 2017, besloten om de GKv (Gereformeerde kerken vrijgemaakt) als lid te schorsen... [More...]

Di. Alko Driest, Jan Haveman, Pieter Schelling en Aryjan Hendriks...

UPDATE 20-07-2017 Emeritus ds. Alko Driest en ds. Jan Haveman mailden op 13 juli een brief naar alle kerkenraden in Noord-Nederland met de vraag om in ieder geval tot de eerstkomende Generale... [More...]

Referaat ds. H.G. Gunnink d.d. 12 juli 2017

Voorlichting, bijeenkomst Bedum (Maranathakerk, Grotestraat) De bijgevoegde presentatie is zakelijk van opzet. Daarom is het belangrijk om geen moment te vergeten, dat het gaat over voluit... [More...]

Boekbespreking 'HIJ en wij' - van ds. E. Hoogendoorn

In Weerklank - een gereformeerd maandblad uit de GKN - jaargang 5 nr. 3 schreef ds. E. Hoogendoorn onderstaande boekbespreking van 'HIJ en wij' met de ondertitel ‘Oriëntatie in de actuele situatie... [More...]

Onze ervaring tot hermeneutische sleutels geworden - boekbesprekingen...

Update 14/12: Dr. Hans Burger mailde mij dat in onderstaand artikel de weergave van zijn positie zoals hij die in Cruciaal verwoordt, onjuist is. Ik kom daar nog op terug. CGK Prof.dr. H.J.... [More...]

Enquete

Predikanten, ouderlingen en diakenen zijn in belijdende gereformeerde kerken gebonden aan
 

Nieuwsbrief

Naam:

E-mail:

Gereformeerd?

Grondlijnen in de liturgie (Ds.dr. R.D. Anderson)

Op zijn weblog anderson.modelcrafts.eu vonden we een artikel (laatste wijziging 12 september 2012) van ds. Andersen (FRCA) over de grondlijnen van de liturgie. Enkele citaten: Als inleiding wil ik... [More...]

De GKN zetten het gesprek voort met DGK over functioneren fundament...

De GKN hebben op de Generale Synode d.d. 18 maart 2017 besloten om het oriënterende gesprek met DGK voort te zetten. Nu samen met afgevaardigden van DGK op 17 februari jl. is vastgesteld dat alleen... [More...]

Blijdschap over positief gesprek DGK en GKN 17 februari

Positief gesprek geeft openingen!Op 17 februari 2017 hebben afgevaardigden van DGK (De Gereformeerde Kerken) en GKN (Gereformeerde Kerken Nederland) de tot nu toe gevoerde briefwisseling besproken en... [More...]

Betekenis van het besluit van de GKN over het spreken met de DGK -...

Ik wil graag reageren op wat broeder Trip over dit besluit heeft geschreven. Om zo onnodige obstakels en misverstanden die een eigen leven gaan leiden weg te nemen.   Ook om te laten zien dat de... [More...]

GKN willen uitgestoken hand DGK opnieuw onderzoeken

Een zeer teleurstellend bericht bereikte ons zaterdagavond via de nieuwsbrief van eeninwaarheid.info. De Synode van de GKN heeft besloten om de brief van de GKN aan DGK d.d. 12 maart 2016 toe te... [More...]

De zekerheid van het geloof vs Westminster studie deputaten BBK DGK

In 2014 hebben deputaten BBK (Betrekkingen Buitenlandse Kerken) opdracht gekregen van De Gereformeerde Kerken (DGK) i.c. van de Generale Synode Hasselt 2010-2011 om grondig studie te verrichten... [More...]

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus Westminster meerderheidsrapport BBK DGK

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus...

. Ds. Bredenhof - sinds maanden een pastor van de FRCA, Tasmania, Australia - is nog steeds bezig om zich in te werken in de Australische context. Onlangs las hij een autobiografie van J. Graham... [More...]

Ketter!

Ketter!

Dr. Wes Bredenhof, predikant van de Australische Gereformeerde Kerken (Launceston, Tasmania), is meer dan eens voor ketter uitgemaakt! Nee, niet door Rooms Katholieken of Moslims, maar... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 2 (1944-1990)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Versie -16/11: Toegevoegd: deputatenrapport 1967 beoordeling Westminster Confessie door ds. P. van Gurp en ds. C. Stam. PS: Ik heb wel alle Reformatie jaargangen, maar niet het blad Dienst 1957 nr.... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 1 (1834-1944)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Professor P. Biesterveld die al op 31 jarige leeftijd hoogleraar werd aan de Theologische School in Kampen (1894) en vanaf 1902 aan de Vrije Universiteit te Amsterdam heeft uitvoerig de... [More...]