Werken aan eenheid

van gereformeerde - 3FvE of WS - kerken en groepen in Nederland e.o.

  • Vergroot lettergrootte
  • Standaard lettergrootte
  • Verklein lettergrootte
Home Artikelen Archief Landelijke dag 23-09-2006 D.J. Bolt - Een slag in de lucht

D.J. Bolt - Een slag in de lucht

E-mailadres Afdrukken PDF
Gebruikerswaardering: / 0
LaagsteHoogste 

LEZING 23 SEPTEMBER 2006


Gez 32. na afloop


Een slag in de lucht


Broeders en zusters,


INLEIDING

Er worden in onze kerken op verschillende plaatsen studiebijeenkomsten gehouden om met elkaar te spreken en door te denken over de ontwikkelingen in onze gereformeerde kerken vrijgemaakt. Op deze bijeenkomsten worden veel vragen gesteld en beantwoord. Eén categorie van vragen kreeg wat minder aandacht. Namelijk die gaat over de consequénties van verontrustende ontwikkelingen in onze kerken. Toch zijn dat vragen die leven en aandacht verdienen. Ik wil ze raken in deze lezing.
Mijn lezing is geen diepgaand theologisch betoog. Maar het wil een verhaal zijn dat weerspiegelt wat broeders en zusters in onze kerken ervaren. Dat hun niet zelden grote moeite reflecteert waarin zij langzamerhand met hun kinderen geraken.

Het thema van deze dag is: Blijven in Christus' leer. Ik breid dat voor mijn lezing uit tot Blijven in Christus' leer kost strijd. Op dat noodzakelijke accent wil ik me concentreren. We lopen vier aspecten van die strijd langs:

De strijd is geboden
De strijd is noodzakelijk
De strijd heeft een einde
De strijd geeft vreugde

I - De strijd is geboden

Allereerst: de strijd is geboden.
De vrijgemaakte kerk Apeldoorn-Zuid heeft een bijzonder kerkgebouw, broeders en zusters. Het is een wit gebouw met een koepeltje erop.


De koepel staat boven de kansel. Door de koepel heb je als het ware zicht op een open hemel. Op de rand van de koepel staat in gouden letters: "Dan groeien wij, ons aan de waarheid houdende, in liefde in elk opzicht naar Hem toe, die het hoofd is, Christus. Ongetwijfeld herkent u die tekst uit Efeze 4. Bijzonder fraaie expressie van de Bijbel in bouwen.
Wij groeien naar Christus toe. Een alom gewild thema vandaag. Maar ik wil vanmiddag met nadruk wijzen op die tussenzin: ons aan de waarheid houdende. Een zich verdiepende relatie met Hem kan niet zonder waarheid. Hij is immers zelf de Waarheid?
Die waarheid beperkt zich bepaald niet tot maar 'Jezus-is-mijn-goede-Vriend'. Dat blijkt wel uit de contekst. Want daar gaat het om een situatie van "op en neer, heen en weer geslingerd worden onder invloed van allerlei wind van leer, door het valse spel der mensen, in hun sluwheid, die tot dwaling verleidt". In die prachtige brief van Paulus aan de Efeziërs over de liefde van Jezus Christus tot zijn kerk klinkt het bijna als een dissonant. Moet dat nu zo?
Ja, dat moet.
Want de duivel zal altijd trachten het evangelie te verbasteren. Dat heeft veel meer invloed dan welke zedelijke verleiding ook. Daar kun je je nog tegen wapenen. Maar als de geestelijke wapenrusting van het Woord ondeugdelijk is gemaakt of zelfs uit handen geslagen, gaat álles mis. In je persoonlijke leven, in de Kerk, in de samenleving. Wat kan een rechtvaardige doen als de grondslagen zijn vernield?.
Daarom gebiedt de Schrift een aanhoudende strijd om de waarheid hoog te houden en dwaling te weerstaan. Paulus' leven wordt voor een belangrijk deel daardoor gekenmerkt. In de brief aan Filippenzen zegt hij: gedraagt u waardig het evangelie van Christus () opdat gij vaststaat in een geest, een van ziel medestrijdende voor het geloof aan het evangelie. In de brief aan de Colossenzen gewaagt hij van zware strijd. En Judas vermaant tot het uiterste te strijden voor het geloof dat eenmaal de heiligen is overgeleverd.
Ons leven in dienst van Christus wordt in de Schrift vergeleken met een wedloop. Wie aan de wedstrijd van het geloof deelneemt moet zich beheersen in alles, want het gaat om niet minder dan een onvergankelijke erekrans, het eeuwige leven. Het vergt strijd om weerstand te bieden tegen de zonde ten bloede toe Het gaat om de strijd tegen de geestelijke machten in de lucht die ons van de Here af willen voeren. Er komt een tijd, zegt Paulus tegen Timotheüs dat mensen de gezonde leer niet meer zullen verdragen, maar omdat hun gehoor verwend is, naar hun eigen begeerte zich tal van leraars zullen bijeenhalen; dat zij hun oor van de waarheid zullen afkeren en zich naar de verdichtsels keren. Maar Paulus heeft, zegt hij, de goede strijd gestreden en zijn wedstrijdloop tot een goed einde gebracht. Hij heeft het geloof behouden en nu ligt de krans der rechtvaardiging voor hem gereed.

Het gaat om Gods waarheid, zeg maar: om de ware leer. De Here Jezus leerde die aan Paulus en Hij leert haar ons. Indien iemand Mij liefheeft, zegt Christus, zal hij mijn woord bewaren en mijn Vader zal hem liefhebben en Wij zullen tot hem komen en bij hem wonen. En omgekeerd, wie Mij niet liefheeft bewaart mijn woorden niet. Daarbij luistert het nauw. Want de Schrift leert dat je je heel erg kunt vergissen. Denken dat het allemaal wel goed zit. Jezus, Jezus, roepen, menen dat je in zijn naam hebt geprofeteerd, zelfs boze geesten uitgeworpen en wonderen gedaan. En toch, buitengeworpen worden, weggewerveld als een werker van wetteloosheid.
Er wordt veel gesproken over Jezus' liefde. En wie zou klein van durven te denken van zijn allesovertreffende liefde voor zondaren, voor ons? Maar het is ook diezelfde liefdevolle Jezus die vuur is komen werpen op aarde. Die, zegt Hij, geen vrede is komen brengen maar verdeeldheid. Gehoorzaamheid aan zijn Woord brengt scheiding tot in de nauwste levensverbanden.
Het is niet anders.

Daarom is er maar één weg ten leven: Ons oog richten op Jezus, de leidsman en voleinder des geloofs, die, om de vreugde, welke voor Hem lag, het kruis op Zich genomen heeft, de schande niet achtende, en gezeten is ter rechterzijde van de troon van God.
Niet deserteren, niet opgeven in matheid en moedeloosheid, maar de goede strijd van het geloof strijden, volharden en zo het eeuwige leven grijpen.

II - De strijd is noodzakelijk

De strijd is noodzakelijk dat is het tweede. Allereerst in ons persoonlijke leven. Strijd naar buiten zonder strijd van binnen is waardeloos, hypocriet. Maar in deze toespraak focusseer ik op de strijd in Christus' Kérk. De vraag is: zijn wij als gereformeerde kerken vrijgemaakt pijler en fundament van de Waarheid, ware kerk zeg maar, en ontwikkelen wij ons ook volgens die hoge standaard?
Deze Landelijke Dag komt voort uit verontrusting over de koers van onze kerken. Nu behoeft de aanduiding verontrusting wel enige nadere kwalificatie. Want verontrusting is er kerkbreed. Je bent niet goed vrijgemaakt als je niet verontrust bent, lijkt het. In het Noorden van ons land zullen b.v. een paar hoogleraren van onze universiteit spreken om de verontrusting over de verontrusting weg te nemen. Het is daarom nodig duidelijk te maken waar onze grote moeiten liggen met ontwikkelingen in onze kerken. Ik beperk me daarbij om de tijd tot enkele observaties van ontwikkelingen die belangrijke oorzaken zijn van ónze verontrusting. Bredere uitwerking zal DV op een later tijdstip op de bekende websites plaatsvinden. Verder wil ik vooraf nadrukkelijk opmerken dat als ik namen noem het mij in geen enkel opzicht om de personen zelf gaat. Ik twijfel niet aan hun goede bedoelingen. Het gaat mij uitsluitend om hetgeen zij publiek in het midden van de kerken propageren.

Schriftgezag

Allereerst een waarneming m.b.t. het Schriftgezag.
In 1983 schreef de vrijgemaakte ds. C. van der Leest een boekje: "Wat is gereformeerd?". Hij verwees daarbij naar de gereformeerde belijdenisgeschriften. Die zijn immers een samenvatting van ons Schriftgeloof. Maar, zei ds. van der Leest, het moet natuurlijk afgewezen worden om ons geloof te beperken tot alleen datgene wat expliciet daarin verwoord is.  Er staan veel zaken in de Schrift die stilzwijgend maar evident tot ons algemeen ongetwijfeld christelijk geloof behoren. Hij noemde een aantal voorbeelden. Eén daarvan is de dagen in Genesis 1. Hij heeft waargenomen dat allerlei moeilijkheden met Genesis 1 opgelost worden door te stellen: 'De verdeling van Gods scheppend werk over zes dagen gaat niet terug op feiten, maar is een schema dat achteraf is aangebracht.'
Ds. van der Leest vindt dat "onaanvaardbaar" want, citaat: "Allereerst omdat Gen. 1 zelf geen enkele aanleiding geeft dat hoofdstuk anders te lezen dan als geschiedenis. Bovendien wordt in Ex. 20:8 naar die verdeling van Gods scheppend werk over zes dagen verwezen als een historische werkelijkheid. Bij de uitleg van Gen. 1 moeten we er daarom van uitgaan, dat die dagen een feit waren." () "Het is évident bijbels en hoort tot het onopgeefbaar gereformeerde en moet deel uitmaken van ieders geloof". Tot zover deze predikant.
Ja, zo is dat ons op de catechisaties geleerd, zo werd daarover gepreekt, zo weerspraken wij heidenen die spotten met de geschiedenis van Gods schepping.

Maar de tijden zijn veranderd.
Het is schokkend dat prof. J. Douma, emeritus-hoogleraar van onze universiteit, in zijn cursussen die hij overal in het land houdt, Genesis 1 een verhaal noemt dat Mozes gecomponeerd zou hebben op basis van zijn waarneming van de natuur. En dat verhaal ingedeeld heeft volgens Mozes' werkweek, de zgn. kadertheorie. Het is niet meer God die Mozes heeft geopenbaard wat voor hem verborgen is geweest maar de méns die Genesis 1 op grond van zijn waarnemingen, in een geschikt geachte 'vertelconventie', zeg maar, 'manier van vertellen', heeft samengesteld. Reeds eerder werd deze visie gepromoot door ds. J.J.T. Doedens in het boek Woord op schrift. Ook iemand als dr. E.A. de Boer, hoewel geen aanhanger van deze theorie acht haar binnen onze kerken een legitieme interpretatie van Genesis 1.
Douma blijkt er dan ook geen moeite mee te hebben te geloven dat de zon er vóór de aarde was. En, zegt hij, "Waarom zouden we een theorie als over de oerknal (de big bang) zonder meer moeten afwijzen op grond van wat de Bijbel over Gods schepping zegt?". Douma sluit evolutie niet uit en vindt het aantrekkelijk van preformaties, voorlopers van complexere levensvormen te spreken. Zo dieren uit planten, mensen uit dieren. Als je maar vasthoudt dat God de Schepper van alles is, en je de mens principieel onderscheidt van alle andere soorten van leven.
Nog verder gaat de onder ons geautoriseerde en aanbevolen bijbelcursus Emmaüs. Daar heet het zelfs dat de eerste elf hoofdstukken van Genesis behoren tot de oergeschiedenis. Het zijn geen, wat men noemt "journalistieke verslagen". Pas "met Abraham treedt de Bijbel de wereld van de geschiedenis binnen", zo leert de cursus. Kritiek daarop heeft nog steeds niet geleid tot wijziging op dit punt.
Dat is toch onversneden schriftkritiek? Men kan dat een groot woord noemen, het zij zo. In elk geval, het randt mijn geloof in God de almachtige Schepper aan en ik kom in ernstige geloofsproblemen als ik dit moet aanvaarden en op de kansel krijg verkondigd als Woord van God.
In dit verband moet ik denken aan wat prof. J. van Bruggen zei in een interview in het RD enkele jaren geleden. Hem werd gevraagd:


Is het mogelijk om Genesis 1 aan te passen zonder Johannes 1 te beschadigen? Zijn antwoord:
"Logisch bezien is het onmogelijk dat je delen van de Schrift loslaat om andere weer te willen handhaven. De Schriften vormen een eenheid. Gelukkig bindt God ons niet altijd aan de consequenties van wat we zeggen en doen. Hij is goedertieren en kan onze zwakheden bedekken. Maar dat betekent niet dat we wel wat schroeven los kunnen draaien. Ik zeg niet dat iemand die een krasje op een auto zet uiteindelijk auto's in brand gaat steken. Maar dat krasje is wel het begin van vandalisme."
En vervolgens werd Van Bruggen gevraagd:
Laat de kerkgeschiedenis niet zien dat het nooit bij het krasje blijft?
Hij antwoordde: "Dat is zo. Daarom zeg ik: 'Als God het niet verhoedt, staat met één generatie de gehele Schrift ter discussie.' Maar ik weet dat God werkelijk bij machte is dat te verhoeden en mensen een halt toe te roepen."
Tot zover Van Bruggen.
Laten we om dat "halt" volhardend en vurig bidden.

De charismatische golf

Een andere observatie.
Er spoelt een evangelische/charismatische vloedgolf over onze kerken.
Een aantal jaren geleden zochten een twintigtal vrijgemaakte predikanten elkaar op en verbonden zich om gestimuleerd te worden en te groeien in een hernieuwde concentratie op Christus. Ze wilden een beweging opgang brengen in onze kerken en daarbuiten, om zo tot een opwekking komen.
Inmiddels is deze beweging volop actief. Via allerlei publicatiemiddelen vraagt men aandacht en worden bijeenkomsten en conferenties belegd. Een van deze predikanten, ds. Ph. Troost te Zwolle, schreef kortgeleden het boek "Christus ontvangen, gereformeerd en charismatisch: leren van elkaar". Uiteraard kan ik dit boek hier niet bespreken, we hopen er binnenkort meer aandacht aan te besteden. Maar hier zal ik alleen een indicatie geven wat deze representant voor ogen staat.
Troost ziet als kern van de problemen in onze kerken dat wij ons niet ópenstellen voor Christus. Natuurlijk is er wel geloof maar het is mát en het spát er niet af. Omdat we ons hart in zijn diepte niet openstellen voor Jezus. We missen een echte relatie met Hem. Daarom moeten we ons intensief bezig gaan houden met onze diepste zieleroerselen. Onze ontvankelijkheid, het spirituele kernbegrip in zijn boek, vergroten. Hoe?
Wij moeten Gods liefde diep in onze ziel willen ontvangen. We moeten toelaten wat Christus geeft. Ervoor kiezen deel te nemen aan wat God wil. Wij moeten onze wil er achter zetten anders wordt het niet wat met de liefde van het verbond, zegt hij letterlijk.

Als wij ons zo echt aan laten raken door de Geest, heel intiem worden met God, met Hem meebewegen als in een sexuele relatie tussen man en vrouw, zo verbeeldt hij dat, dan gebeurt er wat. Dan ga je het geloof pas echt ervaren. Dan wordt je hart vernieuwd. Je wordt een heel ander mens die kan meewerken met God.
Dat nieuwe leven houdt veel meer in dan vernieuwing van je hart. Ook het natuurlijke leven wordt vernieuwd. Troost noemt een aantal zaken:

We zullen het normaal gaan vinden wonderen te verrichten.
Zieken genezen we in de naam van Jezus door handoplegging met gebed
En: waarom zouden we geen doden kunnen wekken in Jezus' naam? vraagt Troost retorisch. En hij noemt er een voorbeeld van.
Waarom niet net als Jezus stormen bestraffen?
We spreken natuurlijk in tongentaal , en drijven demonen uit.
We leren weer elkaar te zegenen met fysieke aanraking als "doorgeefluik" van God.
Bidden doen we "luisterend" waarbij de Geest teksten, gedachten geeft. Misschien krijgen we zelfs wel een zachte stem te horen.
God geeft ons nieuwe openbaringen, beelden, visioenen, inzichten in concrete situaties om de weg te wijzen.

Troost is zich daarbij bewust van de gevaren die aan deze vernieuwingen zitten. Je mag wel alles verwachten maar het gebeurt niet "met garantie", zegt hij voorzichtig. Maar desalniettemin beveelt hij ze met vuur aan. Als wij hier niet enthousiast in meegaan bedroeven we de Heilige Geest, meent Troost. Ja, die bedroeven we zelfs structureel in onze kerken door onze verafgoding van verstand, kennis, controle, de-kerk-als- organisatie. De nodige gevoeligheid en ontvankelijkheid is daarmee geblokkeerd.

Broeders en zusters, m.i. worden hier, voor wie gereformeerd wil blijven, gevaarlijke en onbegaanbare dwaalwegen gewezen. In het kader van deze lezing noem ik slechts één punt. Troost komt naar mijn overtuiging fundamenteel in strijd met het Sola Scriptura zoals wij belijden in art. 7 van de NGB. Daar staat:
"De Schrift bevat de wil van God volkomen en leert voldoende al wat de mens moet geloven om behouden te worden. Daarin heeft God uitvoerig beschreven op welke wijze wij Hem moeten dienen.() Wat daarin wordt geleerd is in alle opzichten volmaakt en volledig".
Troosts ideeën voeren wég van deze belijdenis. Buiten het Woord om is toch weer een glasvezeltje getrokken tussen de ziel en de zaligheid. Voortaan zullen die signalen wedijveren met de Schrift. Zeker, er mag geen tegenspraak zijn, zegt Troost. Maar het aanboren van deze informatiebron voor ons leven met de Here is al een brug te ver.
"Charismatisch denken ontspoort altijd", schreef ds. G. Riemer een paar jaar geleden in het ND. En TU-docent Haak typeerde  charismatische vernieuwing als chaos die de kerk alle eeuwen achtervolgt. In het pas verschenen Woord & Wereld boekje van ds. W. Wierenga over de charismatische beweging (het is een juweeltje!), vergelijkt een ervaringsdeskundige Braziliaan charismatische bevlogenheid met een pannetje melk. Ik citeer: "Het is net een pannetje melk, je zet het op het vuur, en als het dan begint te koken moet je er gauw bij zijn, want anders kookt het over. Het kookt bijna altijd over, omdat je het vuur niet goed kunt regelen. En wat is dan het resultaat? Je houdt aan het eind altijd minder over in het pannetje". Einde citaat.
Minder in pannetje, minder mensen in de gemeente, zo gaat dat.

Er moet me nog iets van het hart.
Ds. Troost is studentenpastor aan onze gereformeerde hogeschool in Zwolle met ongeveer 1500 gereformeerde studenten. Hij leidt verder al een aantal jaren de interkerkelijke jeugdkerk Godfashion in Zwolle en onttrekt daarmee jongeren aan erediensten van onze gereformeerde kerken. Mede als drukmiddel om gereformeerde erediensten om te turnen naar charismatische snit.
Mijn vraag is: Hoe kan dit allemaal in onze kerken? Waar is liefdevolle maar ook sanerende tucht gebleven? Wat betekent dit voor de toekomst van onze kerken? Want wie de jeugd heeft …?

Waar is de kerk?

Nog een laatste observatie. Over de kerk.
Wij hebben de laatste jaren een afbraak van veel van onze gereformeerde organisaties gezien. Ze zijn in interkerkelijkheid opgegaan. Het lijkt erop dat nu de gereformeerde kerken zelf worden ontzuild. 'Ware kerk' is een term die vaak angstvallig wordt vermeden of geherinterpreteerd. Een voorbeeld uit een preek twee maand geleden. Ik citeer: "In de tijd van de NGB werd het woord ware kerk gebruikt. Is ook begrijpelijk, in die tijd ontstond de NGB tegen het grote massieve blok van de rooms-katholieke kerk. Die werd bestempeld als valse kerk. Toen. Was vals tegenover waar. Die tijden zijn wel veranderd. Er zijn nu veel meer ware kerken, echte kerken van de Here Jezus. We herkennen elkaar ook, erkennen elkaar ook. In ons land alleen al. Er zijn meer gehoorzame kerken. Daar hebben wij ook contacten mee. En niet alleen in Nederland ook daarbuiten. We erkennen en herkennen elkaar. Schitterend." Einde citaat. De opluchting is hoorbaar: het happy end van vrijgemaakt exclusivisme.
Maar ik wil als gereformeerd gelovige graag vasthouden aan de genoemde belijdenis. Ook als daar staat dat de ware en valse kerken gemakkelijk zijn te kennen en van elkaar te onderscheiden. Daarom is het in de kerk van tweeën een: of we schrappen deze belijdenis of wij passen dit geloofswoord toe als we om ons heen kijken naar alles wat zich als kerk aandient.

In 1969 riep in Apeldoorn een aantal ambtsdragers de gemeenteleden weg van achter de ontrouwe kerkenraad. U kent de dingen die toen speelden: de leer van B. Telder in strijd met zondag 22, van Oosterhoff over de Dordtse Leerregels, de Open Brief, independentisme. Niet dat de Apeldoornse kerkenraad die dwaalleer direct voor zijn rekening nam maar hij wilde in de verwarde situatie van die kerkstrijd (nog) geen onderscheid maken tussen binnen- en buitenverband; en de zaken eerst nog verder onderzoeken en doorpraten. En dus ook navenant handelen in de praktijk. De zaak escaleerde toen een preekbeurt van een inmiddels buitenverband geraakte predikant werd gehandhaafd en het Heilige Avondmaal toch werd aangericht ondanks dringend verzoek van de bezwaarde broeders dat niet te doen, mede gezien de beschuldigingen die er over en weer lagen. Ongeveer 170 broeders en zusters volgden de oproep, ik was een van hen. De rest van de gemeente van rond 550 leden, raakte buiten verband.
In 1980 deed de vrijgemaakte kerkenraad van Apeldoorn een dringende oproep aan de inmiddels nederlands gereformeerde kerk ter plaatse. De kerkenraad stelde daarin ondermeer dat sinds de breuk in 1969: "… de ontwikkelingen in Uw kerken sindsdien duidelijk aanwijzen, dat op de punten waar het om gaat, geen blijken van wederkeer naar de trouw aan de Heilige Schrift, de belijdenis van de kerk en de kerkorde gevonden wordt."
De kerkenraad onderbouwde dit onder meer door te verwijzen naar de beschouwingen van Nederlands Gereformeerde drs. H. de Jong die "een rand van onzekerheid aan de Schrift" constateerde en ervoor pleitte onfeilbaarheid ten aanzien van de Schrift af te schaffen. De kerkenraad wees ook op de incidentele toelating van de vrouw in het ambt van ouderling en diaken. Duidelijke aanwijzingen dat er geen wederkeer was naar de trouw aan de Heilige Schrift, de belijdenis van de kerk en haar kerkorde.

De situatie is drastisch veranderd nu..
In de NGK is een zeer sterke charismatische stroming bezig haar posities uit te breiden tot in o.m. de GKv en heeft allerlei raakvlakken met de charismatische beweging die ik eerder noemde. Verplichte ondertekening van Schrift en belijdenis met sanctiebepalingen voor ambtsdragers is in de NGK niet haalbaar. Alle ambten zijn inmiddels opengesteld voor vrouwen. De vrijheid om van Zondag 22 af te mogen wijken wordt identiteitsbepalend geacht. De gedachte vrij te kunnen kiezen tussen kinder- en volwassendoop wint snel terrein onder predikanten en daarmee de moeite met vr/ant 74 HC. De eerder genoemde drs. De Jong deed nog veel verdergaande Schriftkritische uitspraken, door o.a. Paulus smakeloze opmerkingen toe te dichten. In Opbouw van deze maand bevestigde hij zijn eerder gedane uitspraken dat je eigenlijk niet kunt geloven dat als in het boek Jozua staat: "De Here sprak of de Here gebood", de Here dat ook werkelijk deed. Het is meer dat Jozua dat dacht. Hij wist nog niet beter.

Is dit nu geen reden om nog véél meer dan toen, in de zestiger en tachtiger jaren, kerkelijk afstand te bewaren? En de oproep tot bekering te intensiveren?
Velen zeggen vandaag: welnee. Op verschillende plaatsen is er een nauwe samenwerking ontstaan, een eufemisme voor kanselruil, gemeenschappelijk avondmaal, uitwisseling van attestaties. De Amersfoortse synode stelde, niet gevraagd door de kerken, een nieuw kader vast voor samenwerking met kerken waarmee landelijke geen overeenstemming is, zoals b.v. NGK. Daarin wordt geen expliciete erkenning als ware kerken meer geëist. Wel mag niet zo ver worden gegaan dat al één gemeente wordt gevormd zolang er geen landelijke erkenning is. Maar reeds in zijn toespraak op die Amersfoortse synode memoreerde de Nederlands Gereformeerde A.P. de Boer dat Zaandam op weg is naar één gemeente. Het zal in 2006 plaatsvinden, las ik later. Ach, Nederlands Gereformeerd is net zoiets als Vrijgemaakt Gereformeerd hoorde ik De Boer vrolijk uitdagend op onze synode zeggen. Het nieuwe kader is nu dus eigenlijk al weer achterhaald. Ja, want de tijd dringt om verder te gaan, drong prof. B. Kamphuis aan, op de Landelijke gebedssamenkomst van GKv, NGK, en CGK, begin september 2006. En de christelijke gereformeerde ds. van Mullingen van Lelystad sprak al over de drie kerken als zusterkerken. Inmiddels is ook in de GKv besloten tot een semi-open avondmaalviering waardoor het mogelijk is dat de destijds in Gods naam geschorsten en afgezetten met hun daders broederlijk aan één Heilige Avondmaal zitten.
Broeders en zusters, kán dit allemaal?
Ik word er in elk geval kerkelijk schizofreen van.
Het is in elk geval buitengewoon onwaarachtig, zei de ex- synodaal-gereformeerde oud-journalist Nico Scheps vorig jaar in het ND. En daar heeft hij gelijk in. Want in wezen nemen wij de kenmerken van de kerk niet meer echt serieus. Want, óf wij doen met leedwezen belijdenis van onze schuld aan de kerkelijke tuchtmaatregelen óf we handhaven haar en zijn daarin ook consequent m.b.t. onze-verhouding-nu met hen. Dat is geen kerkelijke "Konsekwenzmacherei" zoals prof. Douma in een negatieve reactie op Scheps stelde, maar christelijke eerlijkheid tegenover God en mensen.

Men zegt dat onze kerken in een identiteitscrises verkeren. Dat ervaar ik ook. Maar misschien zijn we nog meer in een integriteitscrisis. Want we zijn geen kerken meer uit één stuk. Voorbeelden. Terwijl we op synodaal niveau over samenspreken met NGK urmen en wurmen, vormen ondertussen op steeds meer plaatsen nederlands gereformeerden en vrijgemaakten, eventueel samen met de christelijke gereformeerden, een zgn. samenwerkingsgemeente. We hebben drs. H. de Jong beschuldigd van schriftkritiek vanwege zijn vrijpostige manier van omgang met de Schrift maar hij mag nu wel op de vrijgemaakt gereformeerde IRTT cursus de buitenlandse studenten theologische trainen over … het Schriftgezag. Een voorbeeld van andere aard maar het heeft ook met integriteit te maken: in onze kerken mogen we leren dat God de rust op de zondag gebiedt volgens het vierde gebod. Maar als je er anders over denkt mag je ook leren dat de zondagse rustdag van kerkmenselijke oorsprong is. Kerkelijke tweetongentaal.
Het zijn slechts een paar voorbeelden die met vele zouden zijn uit te breiden. Ik ben er van overtuigd dat al deze observaties ten diepste te maken hebben met de vraag hoe wij omgaan met het gezag van de Schrift. Hier worden stappen op verkeerde wegen gezet die het gereformeerde karakter van onze kerken beschadigen en als God het niet verhoed, tot de grond toe zullen afbreken. De strijd daartegen is dringend noodzakelijk. Nu het (misschien) nog niet te laat is. Het gaat om het fundament waarop wij als kerkgemeenschap der heiligen staan namelijk Christus en zijn Woord. Het gaat om de zíel van onze kerken. De ziel dat is de leer van de kerk, zo onderwees Calvijn, waarbij de dienst des Woords haar hoofdzenuw is. Prof. C. Trimp schreef eens: Valt de leer weg of wordt de leer verziekt, dan houdt de kerk op te bestaan. Zij is gestorven vanwege verlamming van haar hart…Want de leer regeert over ons denken en doen, ons willen, voelen en handelen.

III - De strijd heeft een einde

Blijven bij het Woord kost strijd. Die strijd, broeders en zusters, heeft wel een einde. Dat is het derde punt waar ik aandacht voor wil vragen. We weten uit de Schrift dat eens de strijd op aarde tot zijn einde komt. Als Christus weerkomt op de wolken. Maar hoe staat het met de strijd in 'onze' kerkgemeenschap? Moet die ongelimiteerd worden voortgezet? Is het op een gegeven moment niet nodig afscheid te nemen?
Die vragen worden ons vaak gesteld. Ook de vraag: Hoe staan, jullie verontrusten, tegenover de nieuwe vrijgemaakten of, tegenwoordig, hersteld gereformeerden? Jullie hebben toch vergelijkbare problemen met de kerk als zij hadden? Het zijn indringende vragen. De broeders en zusters van de hersteld gereformeerden zijn mij lief. Naar mijn oordeel is hun strijd binnen onze kerken miskend, gekleineerd, veracht. Het was vaak voldoende om hun kritiek weg te zetten met: och, dat komt van Reformanda. Dat gebeurt nog steeds, veertien dagen geleden in de Kerkbode van het Noorden, en gisteren in De Reformatie. Maar ik ben er, zij het pas in een vrij laat stadium, achter gekomen dat hun verzet tegen de wijkende koers van de vrijgemaakte kerken in veel opzichten schriftuurlijk verantwoord is geweest. Wat zou het fijn zijn als wij weer samen in een en dezelfde kerkgemeenschap de Here zouden kunnen dienen.

En ja, ze zijn ook wel wat irritant en dwingend. Vaak begint een ontmoeting met drie vragen aan mij: En, wanneer kom je bij ons? En dan, Waarom weet je dat niet? En de derde: Wanneer weet je het wel? Maar de achterliggende vraag is natuurlijk: Waar is de ware kerk vandaag? Er zijn mensen, predikanten in onze kerken die daar niet zo'n moeite mee hebben: ware kerken zijn overal. De kerk van de toekomst is een liquid church, een vloeibare netwerkkerk. Je vindt haar in je eigen kerkinstituut maar net zo goed op de EO mannen- en vrouwenclubs, in de jeugdkerken etc. Het idee van de onzichtbare kerk is bij velen de oplossing en de opluchting van verdeeldheid geworden. Maar ik wil blijven geloofbelijden van de ware kerk, de valse kerk en de vele secten. De ware kerk die gekenmerkt wordt door zuivere Woordbediening, reine onderhouding van de sacramenten en verantwoorde toepassing van de tucht. Waar is de ware kerk: die vraag blijft toch klemmen voor ieder die integer gereformeerd wil zijn?
Hoe lang mag dit toch allemaal nog duren?

Wij hadden daar bij de breuk in Apeldoorn een duidelijk antwoord op. In een oproep om zich te stellen onder opzicht en tucht van de binnenverbandse kerkenraad werd prof. dr. S. Greijdanus geciteerd uit zijn boek Schriftbeginselen van kerkrecht inzake meerdere vergaderingen, ik citeer:

De apostel Paulus schreef aan de Galaten ook niet, dat zij voorloopig zich maar aan de dwaalleeraars en hunne prediking moesten blijven toevertrouwen, totdat misschien hijzelf later weer bij hen zou komen om alles weer in het reine te brengen. Doch zonder eenige verzachting, zonder eenig compromis of uitstel, zeide hij zoo scherp mogelijk: Doch al ware het dat wij of een engel uit den hemel u een Evangelie verkondigden buiten hetgeen wij u verkondigd hebben, die zij vervloekt, Gal. 1 : 8.Wanneer? Straks? Over een poosje? Na dit en dat? Mag en moet het voorloopig maar doorgaan? Neen, nu, terstond. Gelijk wij u tevoren gezegd hebben, zoo zeg ik ook nu wederom: indien u iemand een Evangelie verkondigt buiten hetgeen gij ontvangen hebt, die zij vervloekt, vs. 9.
De apostel weet van geen voorloopig maar dulden en meegaan met wat tegen Gods Woord ingaat, totdat anderen ook met u zullen inzien, en u zullen toegeven, dat eene of andere prediking, een of ander synodebesluit, ingaat tegen het Evangelie Gods of de Heilige Schrift. Een ieder draagt zijne eigene verantwoordelijkheid, en kan die niet afwentelen op anderen. En ieder moet zelf beoordeelen en beslissen, nu, bij wat niet is naar Gods Woord, om dat te verwerpen en daarmee te breken, zonder met het verkeerde voort te gaan in gemeenschap met anderen. Geen synode, geen kerkverband kan hier tot uwe verontschuldiging strekken. Niet menschen zijn de heeren der kerk. Christus is haar volstrekte Eigenaar en Gebieder. Heden zoo gij Zijne stem hoort, verhardt uw hart niet, Ps. 95 : 7-8.

Dat is wat, broeders en zusters!
Zo schreef prof. Greijdanus in 1945.
Zo spraken gereformeerde ambtsdragers in 1969-1970.
Daar worstel ik mee. Maar even heel persoonlijk: Vraagt de Here een eerste, tweede of zelfs derde afscheiding in mijn, in uw leven? Van kerken die ons echt lief zijn. Waarin we zoveel hebben ontvangen. Waar onze kinderen lid van zijn. Waar we fijne contacten hebben. Waar we ons een leven lang voor hebben ingezet? Wanneer moet ik van onze kerk zeggen dat ze geen echte kerk van Christus meer is en dat afscheidnemen moet? En het zelfs mijn (school)baan kost bijvoorbeeld?
Er zijn in onze kerken broeders en zusters die mensen zoals wij liever kwijt dan rijk zijn. "Waarom sodemieteren jullie niet op", mailde ons pasgeleden een boze broeder letterlijk. Nu is dit volgens mij niet erg kerkelijke taal. Maar toch, ik geloof dat ik hem wél begreep. En in zeker opzicht kon ik zijn uitval nog waarderen. Hij zégt tenminste duidelijk wat anderen dénken. Dus, om even in het jargon te blijven: oprotten?
Prof. K. Schilder heeft in 1942 een soortgelijk verzoek gehad van de synode. Uiteraard in ietwat nettere bewoordingen. Zijn antwoord liet niets aan duidelijkheid te wensen over, we citeren de kern ervan:


"Steeds en altoos heb ik gezegd: als het in een kerk mis is, en er is nog wat te redden, welnu, stel dan het conflict tusschen Gods Woord en haar aan de orde, vecht ervoor, desnoods met opoffering van rust en eer en goeden naam, trotseer de menigte van misverstanden en erger, die dan over uw hoofd als een springvloed zullen komen. Maar doet het. Loop niet weg. Breng de kerk tot een 'Entscheidung', dwing haar tot een prin­cipiële beslissing. En eerst als zoo'n wel-bewuste, afgedwongen beslissing gevallen is, eerst dàn is het tafel-laken doorgesneden; en als ge dan zóó eruit geworpen zijt, dàn loopt de lijn van het fundament van apos­telen en profeten dóór, daar waar gij staat.
Anders ook niet".

Dat is een goede lijn. Er is nog te redden, zo denk, hoop en bid ik. Afscheiden is daarom nu nog niet aan de orde. Er woedt een intensieve strijd der geesten in onze kerken. Een slag, een veldslag in de lucht. Een Entscheidungsschlacht, een beslissende geestelijk slag in hemelse gewesten, zoals we daarvan lezen in Efeziërs 6. Die strijd móet gevoerd worden. Wij zullen als de Here tijd en kracht geeft, blijven profeteren. Tot het uiterste. Dan komt, vroeg of laat, ook het moment van Entscheidung, beslissing voor trouwe kerkenraden, predikanten en kerkleden als er geen bekering, geen terugkeer is. Als het tot afscheiding komt moet je kunnen zeggen: deze kerk, deze vrijgemaakte kerk is geen ware kerk meer volgens de kenmerken van onze geloofsbelijdenis. Ziel en zenuw zijn verziekt. Het is geen kerk meer waar Christus ons wil hebben. Waar onze kinderen niet meer veilig zijn voor indoctrinatie met dwalingen. Waar huurlingen trouwe herders van Christus verjagen. Dan neemt de strijd dáár een einde. En mag je de vrede van Christus verwachten.

We roepen niet op tot afscheiding deze dag. We hebben ook geen agenda en geen stappenplan voor nog een nieuwe vrijmaking. Maar ik zou wel een oproep willen doen. Aan die broeders en zusters, al die predikanten, die tot nu toe afwachtend aan de kant stonden te schuilen tot de buien overgaan. Een oproep om te helpen in de strijd om de koers van de kerken te verleggen. Een oproep om kerk-pacifisme af te zweren. Om uit de luie stoelen te klimmen. Want stappen op dwaalwegen lokken altijd uit tot verder wandelen. Er is maar één remedie: omkeren.

IV - De strijd geeft vreugde

Waar blijft in de strijd de blijdschap van het geloof? Dat als laatste.
Want die strijd geeft wel veel moeite, verdriet, soms spot en haat. De geschiedenis wijst uit dat kerkstrijd vaak bitter en zwaar is, grote verwijdering kan brengen. In de kerk, families, gezinnen. Het kan je moedeloos maken. Komt er nooit een eind aan de strijd in een kerk die toch een veilige woonplaats van God in de Geest zou moeten zijn? Het zijn vragen die Gods kinderen ook in de Bijbel al stelden. Denk aan Elia als hij denkt dat hij nog de enige is die God vreest. Talloos zijn de psalmen waar geklaagd wordt over de moeiten, de onderdrukking, de minachting en spot die kinderen van God zich moeten laten weggevallen.
Als er iemand is die daarvan heeft geweten dan is dat onze Heiland zelf. Door zijn volk werd Hij mishandeld, als een lam werd Hij naar de kerkelijke slachtbank geleid. Eenzaamheid, verlatenheid en verguizing waren zijn deel, zelfs van zijn intimi. Het is deze Heiland die oproept Hem te volgen waar Hij ook gaat. Niet lauw Laodicé-aans maar trouw Filadelfiaans. Ook met kleine kracht, Christus' Woord bewaren en zijn Naam niet verloochenen. Strijden met het zwaard van de Geest, dat is het Woord, daar gaat het om.

Dat moet wel de goede strijd zijn. Die mag niet gevoerd worden als een straatvechter die zo maar een slag in de lucht slaat, maar als een kampvechter die de krans krijgt nadat hij volgens de regels van de kamp heeft gestreden. Dat betekent tucht: houd je tong en pen in bedwang, wees vriendelijk en geduldig. Houd de verhoudingen in de gemeente goed voor zover het aan jou ligt. Volg Christus' voorbeeld en scheldt niet terug als je uitgescholden wordt. Heb de broederschap lief. Concentreer je op belangrijke zaken. Verzwak het kerkfront niet door onderling gekrakeel en versnippering. Studeer en signaleer, spreek en schrijf. Bid en bemoedig.
Laten we Christus in onze harten als Here heiligen, altijd bereid tot verantwoording aan al wie ons rekenschap vraagt van de hoop, die in ons is, doch met zachtmoedigheid en vreze en met een goed geweten. Houdt vast wat we hebben en strijd tot het uiterste voor het geloof dat ons eens is overgeleverd. "Er moet zo weer een geest van moed en vastberadenheid door de kerken waaien", zei prof. van Bruggen in het eerder genoemde interview.
En bid daarbij zonder ophouden.

Lopen we dan rond als bromberen als mensen waar geen lachje meer af kan? Nee, Paulus heeft dat ons heel anders geleerd. Deze man heeft een ellende in zijn leven gekend die wij niet snel zullen evenaren. Wat een strijd en een tegenstand. Niet alleen verbaal maar ook fysiek. Hij had bij wijze van spreken allang dood moeten zijn. En voortdurend probeerden mensen datgene wat hij opbouwde weer af te breken. Meerdere keren spreekt hij van een zware strijd die hij heeft te voeren. In de brief aan de Filippenzen komt steeds het thema van strijd en verdrukking aan de orde. "Honden", noemt Paulus zijn wettische tegenstanders op een bepaald moment zelfs. Maar hij roept ook op, en dat kun je alleen in het geloof begrijpen: "Verblijdt u in de Here te allen tijde! Nog een keer zeg ik het: Verblijdt u". Hoe kan Paulus dat nou zeggen? Het is omdat hij zijn naam samen met die van zijn medestanders weet te staan in het boek des levens.
Dan kun je zingen in de nacht.

Dat is het wijdse perspectief waarmee we elkaar mogen bemoedigen. Als strijd gevoerd wordt met het oog gericht op Christus die voorgaat en volgens zijn regels, wacht groot loon. Dat heeft Hij beloofd. Want wie in deze strijd overwint die mag eten van de boom van het leven, die ondervindt geen schade van de tweede dood en krijgt een nieuwe naam. Lees de beloften in de brieven aan de zeven gemeenten.
Ze halen ons uit de schuilhoekjes en onder afdakjes vandaan en maken ons tot christen-strijders. Strijd tegen zonden in ons eigen dwaalziek hart om te beginnen, tegen de wereld om ons heen en niet minder tegen kerkzonden. Onze kracht is klein. Maar er staat een sterke held terzij.
In dit alles zijn wij zo meer dan overwinnaars door Hem, die ons heeft liefgehad. Want wij vermogen alle dingen in Hem, die ons kracht geeft.
En hebben zo eéuwige vreugde.

Ik dank u.

 

Nieuws

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Als alles goed is zal half september het boek over Genesis 1-11 beschikbaar zijn. De titel is; Gelukkig geen mythe. In dit boek wordt Genesis 1-11 vers voor vers besproken. Deze hoofdstukken zijn... [More...]

Ds. E. Heres - Lucy of Adam

Een andere 'hermeneutische lens' De aanvallen op het scheppingsgeloof dat gebaseerd is op het geopenbaarde Woord van God worden steeds heftiger.  Het boek dat in deze maanden veel aandacht krijgt... [More...]

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC (International Conference of Reformed Churches) te Jordan (Ontaria, Canada) heeft vandaag, 17 juli 2017, besloten om de GKv (Gereformeerde kerken vrijgemaakt) als lid te schorsen... [More...]

Di. Alko Driest, Jan Haveman, Pieter Schelling en Aryjan Hendriks...

UPDATE 20-07-2017 Emeritus ds. Alko Driest en ds. Jan Haveman mailden op 13 juli een brief naar alle kerkenraden in Noord-Nederland met de vraag om in ieder geval tot de eerstkomende Generale... [More...]

Referaat ds. H.G. Gunnink d.d. 12 juli 2017

Voorlichting, bijeenkomst Bedum (Maranathakerk, Grotestraat) De bijgevoegde presentatie is zakelijk van opzet. Daarom is het belangrijk om geen moment te vergeten, dat het gaat over voluit... [More...]

Boekbespreking 'HIJ en wij' - van ds. E. Hoogendoorn

In Weerklank - een gereformeerd maandblad uit de GKN - jaargang 5 nr. 3 schreef ds. E. Hoogendoorn onderstaande boekbespreking van 'HIJ en wij' met de ondertitel ‘Oriëntatie in de actuele situatie... [More...]

Onze ervaring tot hermeneutische sleutels geworden - boekbesprekingen...

Update 14/12: Dr. Hans Burger mailde mij dat in onderstaand artikel de weergave van zijn positie zoals hij die in Cruciaal verwoordt, onjuist is. Ik kom daar nog op terug. CGK Prof.dr. H.J.... [More...]

Enquete

Predikanten, ouderlingen en diakenen zijn in belijdende gereformeerde kerken gebonden aan
 

Nieuwsbrief

Naam:

E-mail:

Gereformeerd?

Grondlijnen in de liturgie (Ds.dr. R.D. Anderson)

Op zijn weblog anderson.modelcrafts.eu vonden we een artikel (laatste wijziging 12 september 2012) van ds. Andersen (FRCA) over de grondlijnen van de liturgie. Enkele citaten: Als inleiding wil ik... [More...]

De GKN zetten het gesprek voort met DGK over functioneren fundament...

De GKN hebben op de Generale Synode d.d. 18 maart 2017 besloten om het oriënterende gesprek met DGK voort te zetten. Nu samen met afgevaardigden van DGK op 17 februari jl. is vastgesteld dat alleen... [More...]

Blijdschap over positief gesprek DGK en GKN 17 februari

Positief gesprek geeft openingen!Op 17 februari 2017 hebben afgevaardigden van DGK (De Gereformeerde Kerken) en GKN (Gereformeerde Kerken Nederland) de tot nu toe gevoerde briefwisseling besproken en... [More...]

Betekenis van het besluit van de GKN over het spreken met de DGK -...

Ik wil graag reageren op wat broeder Trip over dit besluit heeft geschreven. Om zo onnodige obstakels en misverstanden die een eigen leven gaan leiden weg te nemen.   Ook om te laten zien dat de... [More...]

GKN willen uitgestoken hand DGK opnieuw onderzoeken

Een zeer teleurstellend bericht bereikte ons zaterdagavond via de nieuwsbrief van eeninwaarheid.info. De Synode van de GKN heeft besloten om de brief van de GKN aan DGK d.d. 12 maart 2016 toe te... [More...]

De zekerheid van het geloof vs Westminster studie deputaten BBK DGK

In 2014 hebben deputaten BBK (Betrekkingen Buitenlandse Kerken) opdracht gekregen van De Gereformeerde Kerken (DGK) i.c. van de Generale Synode Hasselt 2010-2011 om grondig studie te verrichten... [More...]

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus Westminster meerderheidsrapport BBK DGK

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus...

. Ds. Bredenhof - sinds maanden een pastor van de FRCA, Tasmania, Australia - is nog steeds bezig om zich in te werken in de Australische context. Onlangs las hij een autobiografie van J. Graham... [More...]

Ketter!

Ketter!

Dr. Wes Bredenhof, predikant van de Australische Gereformeerde Kerken (Launceston, Tasmania), is meer dan eens voor ketter uitgemaakt! Nee, niet door Rooms Katholieken of Moslims, maar... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 2 (1944-1990)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Versie -16/11: Toegevoegd: deputatenrapport 1967 beoordeling Westminster Confessie door ds. P. van Gurp en ds. C. Stam. PS: Ik heb wel alle Reformatie jaargangen, maar niet het blad Dienst 1957 nr.... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 1 (1834-1944)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Professor P. Biesterveld die al op 31 jarige leeftijd hoogleraar werd aan de Theologische School in Kampen (1894) en vanaf 1902 aan de Vrije Universiteit te Amsterdam heeft uitvoerig de... [More...]