Werken aan eenheid

van gereformeerde - 3FvE of WS - kerken en groepen in Nederland e.o.

  • Vergroot lettergrootte
  • Standaard lettergrootte
  • Verklein lettergrootte
Home

Verdraaide kerken: doel en klant van de kerk

E-mailadres Afdrukken PDF
Gebruikerswaardering: / 0
LaagsteHoogste 

Op 21 december 2012 plaatste ds. Jos Douma een boekenrecensie over het boek ‘Verdraaide organisaties. Terug naar de bedoeling‘. Het boek gaat over

‘de systemisering van organisaties waarbij het systeem zó dominant wordt in het functioneren van organisaties, dat dat eigenlijk leídend wordt en niet meer wat buiten die organisatie van die organisatie verwacht wordt. Dus dat de ínterne oriëntatie van organisaties zo sterk wordt dat ze als het ware autistisch worden ten opzichte van wat de maatschappij vraagt.’

Wat betekent dat nou concreet? Ik citeer verder van de weblog van ds. Jos Douma:

Kernidee is dat veel organisaties denken dat goed management en het opbouwen van een doordachte systeemwereld (met regels, plannen, afspraken, protocollen etc.) zal leiden tot het succes van de organisatie (als iedereen zich tenminste houdt aan de regels, afspraken en protocollen) in die zin dat de bedoeling van de organisatie wordt gerealiseerd. Het kan zijn dat dat ooit gewerkt heeft, maar in onze complexe en veranderlijke samenleving is dat in elk geval niet meer zo.

Het verhaal wordt vervolgens opgebouwd rond een eenvoudig model: drie concentrische cirkels met in het midden ‘de bedoeling’, daaromheen ‘de leefwereld’ en met als buitenste schil ‘de systeemwereld’. Veelal wordt er van buiten naar binnen gedacht: zorg dat de systeemwereld goed op orde is, breng dat in de leefwereld in de praktijk en de bedoeling van de organisatie wordt gerealiseerd.

De stelling van het boek is dat het precies omgekeerd moet zijn: willen organisaties succesvol zijn dan zullen ze van binnen naar buiten moeten werken, dus consistent vanuit de bedoeling van de organisatie met heel veel aandacht voor de leefwereld en de mensen en ondersteund door een eenvoudige, dienstbare systeemwereld.

Ik ben het daar helemaal mee eens. Ik ben regelmatig betrokken geweest bij reorganisaties van bedrijven. Bij het bepalen van de optimale organisatie, etc. deden we alsof de bestaande organisatie helemaal niet bestond. Vervolgens onderzochten we wat de werkelijke behoefte was van de klant. Wat verwacht de klant van ons? Wat moeten we leveren en hoe moeten we dat leveren? De klant bepaalt namelijk je bestaansrecht. De klant moet bijvoorbeeld voor voldoende betalingen zorgen zodat de organisatie zijn leveranciers en werknemers kan betalen.

Op basis van de wensen en eisen van de klant bepaal je hoe de organisatie er uit moet zien. Met name wat toegevoegde waarde biedt voor de klant is bepalend voor de inrichting van je organisatie. Bij alle activiteiten die je vervolgens onderneemt hoort die klant centraal te staan.

Omdat de kerk ook een organisatie is, zou dit model ook op de kerk kunnen worden toegepast. Ds. Jos Douma omschrijft dit als volgt:

 

Ik denk dat dit eenvoudige model heel zichtbaar en concreet maakt welke beweging veel kerken ook moeten maken (voor zover die beweging al niet aan de gang is): stoppen om verdraaide kerk te zijn (vanuit de systeemwereld naar binnen denkend, vanuit regelgeving, traditie, afspraken etc.) en opnieuw vanuit de bedoeling naar buiten leren denken (bedoeling zou kunnen zijn: ‘mensen bij Jezus brengen’).

Ik heb hem, om misverstanden te voorkomen, onderaan zijn artikel de volgende vraag gesteld:

Zeer herkenbaar voor grote, oudere organisaties.
Cruciaal voor het verband met de kerk is wel om allereerst antwoord te krijgen op de vragen (vanuit de kerk als organisatie gezien): 1) wat is precies het doel van de kerk en 2) wie is nu de eigenlijke klant van de kerk en 3) wat is het onopgeefbare fundament van de kerk.
Het beschrevene lijkt overigens veel op de dynamiek van Ecclesia Reformata Semper Reformanda Wink

Hij reageerde als volgt

Dag Johan, een reactie op jouw drie vragen: 1) Mensen bij Jezus brengen, 2) mensen (zowel gelovigen als niet gelovigen), 3) deze vraag heeft wat mij betreft sterk het karakter van een vraag die vanuit een systeemwereld wordt gesteld Wink

Bedoeling van de kerk
Als ik persoonlijk het geheel overzie van de kerk vanaf het begin van het Oude Testament tot en met nu zie ik dat de kerk apart gezet is van de wereld om - vanuit de kerk gezien - God trouw te gehoorzamen, te dienen. Volgens mij is dat dan ook de kernbedoeling van de kerk.
De kerk is door God gewild. Op God moet alle nadruk vallen. De kerk is geen resultaat van de handel en wandel van mensen. Het is niet zo dat we een mooie kerk hebben is als er een aantal religieus aangelegde mensen bij elkaar komen. De kerk is geen mensenzaak. De wil om een kerk te stichten maakt nog geen kerk, maar inspiratie die ons opnieuw schept (de wedergeboorte). De kerk is door God gewild en resultaat van Zijn wil.

Klant van de kerk
Maar wie is dan de klant van de kerk? In dit geval kun je moeilijk spreken van een klant, maar wel waar de kerk zich op moet richten. Wie staat - weer vanuit de kerk gezien - centraal? Ik kan het niet anders zien dan dat God Zelf centraal hoort te staan. Bij alles wat de kerk doet, richt zij zich helemaal op God.

Over het fundament van de kerk
Ik was toch wel heel nieuwsgierig naar het antwoord over het onopgeefbare fundament. Wat zou dominee Douma daarvan zeggen? En waar past dat fundament bij?  Bij de bedoeling, de leefwereld of de systeemwereld?
De inhoud van het boek deed mij denken aan de dynamiek Ecclesia Reformata Semper Reformanda (de kerk die ge-reformeerd is, moet steeds weer ge-reformeerd worden). En de richting die dan gewezen wordt is: de Heilige Schrift. Als we de bedoeling van de kerk willen achterhalen, zullen we dus heel dicht bij de Bijbel moeten blijven. Daarom hoort de Bijbel juist bij de bedoeling. Dat betekent dat de leefwereld en de systeemwereld telkens weer moeten worden afgestemd op Gods Woord. Het fundament van de kerk hoort bij de bedoeling, absoluut niet bij de systeemwereld. Anders krijg je pas echt een verdraaide organisatie!

Een verdraaide kerk
Wanneer de richting omgedraaid wordt van systeemwereld naar bedoeling? Volgens mij als we met denkbeelden, overtuigingen uit de wereld de bedoeling overvleugelen. Als we het niet meer verwachten van de kern, van de bedoeling, bedenken we zelf allerlei middelen om er toch iets van te maken. We maken dan de systeemwereld groter en groter met allerlei zaken die afleiden van de bedoeling. De systeemwereld wordt dan zo belangrijk gevonden, dat men de bedoeling helemaal uit het oog verliest. Men richt zich op allerlei randzaken, procedures, of juist geen procedures, psychologische, sociologische aspecten en schiet daardoor de kern, de bedoeling helemaal voorbij. Iets concreter: we nemen de visie van leiderschap uit het bedrijfsleven over in de systeemwereld. Via onze leefwereld importeren we dit naar de bedoeling, we maken er dienend leiderschap van en onderbouwen het met enkele bijbelcitaten. En we verwachten daar veel heil van. En zo laat men de systeemwereld met steeds meer en telkens veranderende ideeën al groter groeien.1

Reformatie is altijd geweest het openen van de bronnen. En alle overbodige, van de bedoeling afleidende zaken wegdoen. En alleen vanuit die bronnen de kerk inrichten, ons leven inrichten en de systeemwereld als ondersteuning afleiden vanuit die bronnen.

Levensreddend handelen met of zonder grenzen
Zoals het bij ds. Jos Douma ging om mensen bij Jezus te brengen, heeft Martijn Horsman in een interview met de NRC gesteld: Als het levensreddend is om mensen in contact te brengen met Jezus, dan mag niets tussen die twee in de weg staan. Als ik me niet vergis, sluit dit heel goed aan bij bovenstaand concept.
Ik zou zeggen in dit verband: We zijn levensreddend bezig als we God centraal stellen, van harte geloven in Jezus Christus en anderen er met woord en/of daad op wijzen dat er buiten Hem geen redding is. Er zijn grenzen aan wat we mogen doen om mensen met Hem in contact te brengen. We mogen daar bijvoorbeeld zelf niet bij zondigen. Integendeel: we moeten het juist van Gods Woord en Geest verwachten: bij de manier waarop we mensen in contact brengen met Jezus en wat betreft de inhoud die we proberen over te brengen. Pas dan rust er zegen op: mensen moeten uiteindelijk geplaatst worden voor de keus: voor of tegen Jezus Christus. Er is geen tussenweg mogelijk!
Het is waar: het stellen voor die keus wekt tegenstand op, niet allereerst bij de ander, maar vooral bij onszelf. Wij geven er toch liever de voorkeur aan dat die beslissende keus een beetje in het midden wordt gelaten. En als er dan toch moet worden gekozen hebben we liever dat men 50% 'voor Jezus kiest' en 50% voor het overige (vooral zichzelf), dan 0% voor Jezus en 100% voor het overige. Maar het 'probleem' daarbij is dat Jezus Christus héél ons hart wil, hij wil Zijn zeggenschap over ons niet delen met onszelf of anderen. En bovendien - niet helemaal onbelangrijk in dit verband - de beslissende keus voor Jezus Christus is geen keus, maar een geboorte, een opnieuw geboren worden 'van boven af'.
De bedoeling is hier, vanuit het centraal stellen van God, Gods Woord trouw verkondigen. En op die bedoeling moet onze leef- en systeemwereld zijn afgestemd, op één lijn worden gebracht.

Wie of wat (systeemwereld?) moet dan veranderen?
Op 28 december 2012 lazen we uitspraken op kerknieuws.nl van PKN synodevoorzitter Peter Verhoeff. Ik citeer (met mijn achteraf geplaatste vragen en opmerkingen):

Het zal anders moeten in de kerk. Zowel wat de vorm van de eredienst betreft, als de organisatievorm van de kerk. Dat stelt synodevoorzitter Peter Verhoeff van de Protestantse Kerk in Nederland in zijn kroniek in het januarinummer van Kerkinformatie.

Wat is dan het probleem?

'We moeten niet meer vastzitten aan hoe we het altijd hebben gedaan, met kerkenraad, classis, synode en zelfs kerkorde. De kerkorde is opgetuigd in een jarenlang proces dat begon in de tijd toen de kerk nog veel groter was en het bestuurlijk draagvlak veel breder.'

Dus als de omstandigheden veranderen en er onvoldoende draagvlak is, moet het afgeschaft worden? Maar wat is nu het echte probleem?

Vanwege de terugloop van leden en financiën moet de kerk zich aanpassen. 'Tot nu toe deden we dat met de kaasschaaf. Maar er komt een moment dat je de kerkorde niet meer marginaal kunt wijzigen. Daar moeten we over nadenken. Dan moet je ook bereid zijn forsere maatregelen te nemen. Dat is lef tonen.'

In de komende beleidsperiode moet de dienstenorganisatie vijftig arbeidsplaatsen inleveren, aldus Verhoeff. 'We kunnen niet met minder mensen steeds nog hetzelfde doen. Er is niet zoveel heilig. Het gebouw in Utrecht niet, de kerkorde niet, de vormen en manieren niet. Er is maar één ding heilig: het evangelie. Nu moeten we vormen zoeken die passen bij deze tijd.'

Dat is wel opvallend, en niet alleen bij hem: de vormen staan centraal, die moeten worden bekeerd, die moeten aangepast worden aan deze tijd. Met geen woord wordt gesproken over zonde, schuld en bekering van mensen!! Want het eerst voor de hand liggende oorzaak van hun probleem wordt hier benoemd als de terugloop van leden. En dan wordt wel geroepen: het gaat om het evangelie - dat is heilig, of het gaat om de goedbedoelende mensen, maar het enige wat zij vinden dat moet worden veranderd zijn de vormen, je hoort (bijna) nooit dat de mensen moeten veranderen, zich moeten bekeren. Men wil de vormen veranderen en hopen dat het dan allemaal weer wat aantrekkelijker wordt. Er wordt gewezen naar structuren, naar afspraken, maar met geen enkel woord wordt gerept over het daadwerkelijke probleem: God wordt niet meer op Zijn Woord geloofd, het evangelie wordt niet meer verkondigd naar waarheid, of wij willen die waarheid niet horen, of we spreken elkaar niet meer aan op afwijking daarvan. En als het laatste wel gebeurd, wordt het stilgezwegen want je moet de (waarheid van de) ander respecteren zoals die persoonlijk het geloof individueel ervaart.

Het probleem zit 'm echt niet allereerst in de vormen (niet in de systeemwereld), maar in de gehoorzaamheid van ons mensen aan Gods Woord. Als God weer naar waarheid centraal wordt geplaatst, dan wordt er niet meer zoveel verwacht van (verandering van) de systeemwereld. Want het probleem zit 'm in de inhoud (de leer) en de omgang daarmee (het leven, m.n. de aanspraak) ! Geloof of ongeloof ! Wel of niet de weg gaan van de eeuwige zaligheid.

Als er ellende is in de kerk, groeiende geestelijke afval, secularisatie, dan kijk je toch eerst naar de verkondiging van het evangelie - zo wordt toch het geloof gewerkt en versterkt! En dan moet toch vervolgens ook worden gekeken naar of en hoe we elkaar aanspreken in de kerk wat betreft onze houding, handel en wandel.

Wel gericht op God, daarom aanpassen aan deze eeuw?
Maar: is ook mogelijk dat we gericht zijn op God alleen en daaruit voortvloeit dat we de kerk in moeten richten alleen in de context van de seculiere bezoekers of van de huidige cultuur? Zou kunnen, maar dan alleen als dat duidelijk blijkt uit Gods Woord. Ook de wijze waarop we die diensten inrichten zou dan geneutraliseerd moeten worden door Gods Woord. Ik ben tot nu toe alleen maar overtuigd van het tegendeel: geen aansluiting met de volken rondom, geen gouden kalveren of andere afgodsbeeldjes - ook al komen er misschien heel veel mensen op af. Er is namelijk een grote kloof tussen kerk en wereld, tussen dwaasheid en wijsheid ! Zelfs als het christelijke naar de marge van het leven wordt gedrongen, zeggen wij: de cultuur draait om de kerk, de wereldhistorie draait om de kerk, de kerk staat centraal - onafhankelijk van haar grootte -, en absoluut niet de wereld.

Wij verwachten het allemaal en helemaal

van God,

van Zijn Woord en Geest.

En dan komt er resultaat (vrucht).

Dan verandert elke verdraaide kerk

in een rechtzinnige kerk,

een verdraaid echte kerk !

 

JT

1Naschrift 28-02-2015 - CGK ds. Wim de Bruin schreef heel treffend over al die vernieuwingen in de kerk op staatgeschreven.nl d.d. 21-01-2015 Wat de kerk van dieetboeken kan leren.
Zie ook werkenaaneenheid.nl 05-07-2014 "Doe eens normaal man" met die 'bijzondere' erediensten.


 

Zie ook:

sept. 2011 - Nader Bekeken - Rondblik - B.P. Hagens - Van vreemdelingen tot consumenten - citaat:

In het voorgaande kwam geregeld het woord ‘behoefte’ langs. Behoefte aan verbondenheid, geluk(sgevoel), emotionele beleving, alternatieve samenleving enz. enz. Van de kerk wordt verwacht dat zij voorziet in die stoet van behoeften, van ‘religieuze behaaglijkheid’ tot de kerk als ‘contrasterende gemeenschap’. Wat ‘men’ van de kerk verwacht, is kennelijk ‘maakbaar’. Dit biedt de beleveniseconomie – waarmee wij elke dag te maken hebben - onbewust een opening voor beïnvloeding van ons geloofsleven. Het geloof wordt verzelfstandigd tot een ‘product’ waarbij mensen hun eigen belevenis ervaren en die belevenis ook zelf regisseren. In deze beleving wordt God ervaren via de invulling van menselijke behoeften. Kerkmensen vallen dan in de rol van religieuze belevenisconsumenten die zich ook (!) in de kerk gedragen als koning klant (contractdenken). De boodschap van de kerk staat echter haaks op deze ontwikkeling. Ik mag bij de HERE levensonderhoud ‘kopen’ zonder geld. Hij geeft mij ander brood dan ik zelf gekocht zou hebben, want de HERE geeft ‘brood’ dat wél verzadigen kan (begin Jes.55). Dit unieke evangelie verkondigt de kerk in de wereld. In de openbare eredienst is de prediking gericht aan de verbondsgemeente; deze gemeente zwermt vervolgens uit om met het gehoorde licht-in-en-voor-de-wereld te zijn. Dit kan zowel individueel als gezamenlijk (gereformeerde organisaties). De kerk mag zoals geestelijke krachtcentrale ‘stad op een berg’ zijn via de gelovigen (Mat.5:14-16). Als dit gaat stagneren omdat de kerk (kerkleden) nogal druk is (zijn) met het voorzien in allerlei religieuze behoeften, is dat een ramp voor de wereld – ook al wordt dat door velen niet zo begrepen.

Laatst aangepast op zaterdag 28 februari 2015 14:22  

Nieuws

Een nieuwe website uit GKv over bezinning vrouw en ambt

Gisteravond is de site online gegaan inzake de bezinning die achter de schermen gaande is rond MV en ambt. Deze site is opgericht door een aantal predikanten, een zuster en een broeder uit de... [More...]

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Als alles goed is zal half september het boek over Genesis 1-11 beschikbaar zijn. De titel is; Gelukkig geen mythe. In dit boek wordt Genesis 1-11 vers voor vers besproken. Deze hoofdstukken zijn... [More...]

Ds. E. Heres - Lucy of Adam

Een andere 'hermeneutische lens' De aanvallen op het scheppingsgeloof dat gebaseerd is op het geopenbaarde Woord van God worden steeds heftiger.  Het boek dat in deze maanden veel aandacht krijgt... [More...]

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC (International Conference of Reformed Churches) te Jordan (Ontaria, Canada) heeft vandaag, 17 juli 2017, besloten om de GKv (Gereformeerde kerken vrijgemaakt) als lid te schorsen... [More...]

Di. Alko Driest, Jan Haveman, Pieter Schelling en Aryjan Hendriks...

UPDATE 20-07-2017 Emeritus ds. Alko Driest en ds. Jan Haveman mailden op 13 juli een brief naar alle kerkenraden in Noord-Nederland met de vraag om in ieder geval tot de eerstkomende Generale... [More...]

Referaat ds. H.G. Gunnink d.d. 12 juli 2017

Voorlichting, bijeenkomst Bedum (Maranathakerk, Grotestraat) De bijgevoegde presentatie is zakelijk van opzet. Daarom is het belangrijk om geen moment te vergeten, dat het gaat over voluit... [More...]

Boekbespreking 'HIJ en wij' - van ds. E. Hoogendoorn

In Weerklank - een gereformeerd maandblad uit de GKN - jaargang 5 nr. 3 schreef ds. E. Hoogendoorn onderstaande boekbespreking van 'HIJ en wij' met de ondertitel ‘Oriëntatie in de actuele situatie... [More...]

Enquete

Predikanten, ouderlingen en diakenen zijn in belijdende gereformeerde kerken gebonden aan
 

Nieuwsbrief

Naam:

E-mail:

Gereformeerd?

Grondlijnen in de liturgie (Ds.dr. R.D. Anderson)

Op zijn weblog anderson.modelcrafts.eu vonden we een artikel (laatste wijziging 12 september 2012) van ds. Andersen (FRCA) over de grondlijnen van de liturgie. Enkele citaten: Als inleiding wil ik... [More...]

De GKN zetten het gesprek voort met DGK over functioneren fundament...

De GKN hebben op de Generale Synode d.d. 18 maart 2017 besloten om het oriënterende gesprek met DGK voort te zetten. Nu samen met afgevaardigden van DGK op 17 februari jl. is vastgesteld dat alleen... [More...]

Blijdschap over positief gesprek DGK en GKN 17 februari

Positief gesprek geeft openingen!Op 17 februari 2017 hebben afgevaardigden van DGK (De Gereformeerde Kerken) en GKN (Gereformeerde Kerken Nederland) de tot nu toe gevoerde briefwisseling besproken en... [More...]

Betekenis van het besluit van de GKN over het spreken met de DGK -...

Ik wil graag reageren op wat broeder Trip over dit besluit heeft geschreven. Om zo onnodige obstakels en misverstanden die een eigen leven gaan leiden weg te nemen.   Ook om te laten zien dat de... [More...]

GKN willen uitgestoken hand DGK opnieuw onderzoeken

Een zeer teleurstellend bericht bereikte ons zaterdagavond via de nieuwsbrief van eeninwaarheid.info. De Synode van de GKN heeft besloten om de brief van de GKN aan DGK d.d. 12 maart 2016 toe te... [More...]

De zekerheid van het geloof vs Westminster studie deputaten BBK DGK

In 2014 hebben deputaten BBK (Betrekkingen Buitenlandse Kerken) opdracht gekregen van De Gereformeerde Kerken (DGK) i.c. van de Generale Synode Hasselt 2010-2011 om grondig studie te verrichten... [More...]

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus Westminster meerderheidsrapport BBK DGK

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus...

. Ds. Bredenhof - sinds maanden een pastor van de FRCA, Tasmania, Australia - is nog steeds bezig om zich in te werken in de Australische context. Onlangs las hij een autobiografie van J. Graham... [More...]

Ketter!

Ketter!

Dr. Wes Bredenhof, predikant van de Australische Gereformeerde Kerken (Launceston, Tasmania), is meer dan eens voor ketter uitgemaakt! Nee, niet door Rooms Katholieken of Moslims, maar... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 2 (1944-1990)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Versie -16/11: Toegevoegd: deputatenrapport 1967 beoordeling Westminster Confessie door ds. P. van Gurp en ds. C. Stam. PS: Ik heb wel alle Reformatie jaargangen, maar niet het blad Dienst 1957 nr.... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 1 (1834-1944)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Professor P. Biesterveld die al op 31 jarige leeftijd hoogleraar werd aan de Theologische School in Kampen (1894) en vanaf 1902 aan de Vrije Universiteit te Amsterdam heeft uitvoerig de... [More...]