Werken aan eenheid

van gereformeerde - 3FvE of WS - kerken en groepen in Nederland e.o.

  • Vergroot lettergrootte
  • Standaard lettergrootte
  • Verklein lettergrootte
Home Artikelen Uit de media "christen is mijn naam, gereformeerd mijn bijnaam" is ongelukkige uitspraak

"christen is mijn naam, gereformeerd mijn bijnaam" is ongelukkige uitspraak

E-mailadres Afdrukken PDF
Gebruikerswaardering: / 0
LaagsteHoogste 

De Reformatie - een gereformeerd weekblad vanuit de GKv - begint het nieuwe jaar met een themanummer "Gereformeerd, wat is dat eigenlijk?" met als ondertitel "Open je erfenis beheren". Over die vraag denken we al na sinds de Reformatie van de 16e eeuw, aldus Ad de Bruijne in het openingsartikel.

Typisch gereformeerd noemt hij in ieder geval dat je niet denkt dat je het zelf al wel weet of zelf het wiel nog moet uitvinden. Luisteren naar wijsheid die Gods Geest al eerder gaf levert verrassende resultaten op. Bijvoorbeeld dat ‘gereformeerd’ oorspronkelijk een afkorting was van de zinsnede: ‘de naar Gods Woord gereformeerde kerk’. En daarmee bedoelde men aan te sluiten bij een patroon uit de Bijbel zelf. Telkens ontstaat in het volk van God zwakte of scheefgroei. Telkens stuurt God dan profeten en apostelen. En telkens bekeren de gelovigen zich en vallen ze opnieuw terug op het evangelie waar ze ooit zo enthousiast uit leefden (vergelijk Mal. 3:24 en Opb. 2:4).

Een gevaar voor de gereformeerde kerk is - omdat er al zoveel geschreven en toegankelijk is - dat alles al wel bekend is, dat het er alleen om gaat dat de leer 'waar' is, terwijl het continu eigen maken van de leer van minder belang wordt geacht. Daarom is het zo belangrijk om telkens weer te herhalen dat leer en leven één moet zijn. Anderzijds kom je ook tegen dat men zelf wil bepalen wat overeenkomstig de Bijbel is en de eenheid met eerdere gereformeerde schrijvers bij voorbaat discutabel stelt. Men wil dan zelf kiezen, met de huidige cultuur als basis, vanuit een brede christelijke traditie wat men nuttig en bruikbaar vindt.

Dat is echt gereformeerd: zo veel mogelijk vanuit de patronen uit de Bijbel tot een gereformeerde visie komen, ook op het gebied van liturgie, organisatie en innovatieve missionaire projecten. Oppassen met managementmodellen- en technieken of andere modellen en visies vanuit de wereld of vanuit onze eigen logica. Want alles moet spreken van Christus, van Gods Woord, dat is een kracht tot behoud, juist daar moeten we het van verwachten en ons op richten. Onze Maker weet als geen ander wie wij zijn en hoe het geloof wordt gewerkt. We citeren verder:

 

In de kerkgeschiedenis zette dit patroon zich voort in periodieke grote en kleine reformaties en opwekkingen. Gereformeerd noemt De Bruijne dus allereerst: in de voortgang en wisselvalligheid van het leven steeds weer terugvallen op dat eens gegeven evangelie, daarbij beseffen dat wij niet de eersten zijn die dat doen en dus door onze nieuwe toewijding aanknopen bij eerdere tijden van nieuw elan.
Omdat de term ‘gereformeerd’ oorspronkelijk doelde op deze Bijbelse realiteit is De Bruijne niet zo gelukkig met de bekende uitspraak: ‘christen is mijn naam, gereformeerd mijn bijnaam’. Die komt van de 19e eeuwse theoloog Van Oosterzee en is door velen herhaald. Die uitspraak suggereert dat christen zijn onopgeefbaar is maar dat je gereformeerd zijn eventueel kunt missen. Maar in het licht van de genoemde Bijbelse samenhang slaat ook ‘gereformeerd’ op iets onmisbaars voor elke christen en kerk.
Gereformeerde kerken wereldwijd kun je vergelijken met een familie met een aantal karakteristieke trekken die niet iedereen in dezelfde mate vertoont. De meest kenmerkende gereformeerde karakteristiek is het Bijbelse ‘én-én’ op allerlei terreinen, zoals in Woord én Geest, vrijheid én wet, verbond én wedergeboorte, en belofte én ervaring.

 

Ik heb het ook altijd al een vreemde term gevonden, die je regelmatig in gereformeerde kringen tegenkomt: "christen is mijn naam, gereformeerd mijn bijnaam". Alsof de christelijke kerk of traditie de hoofdstroom is en gereformeerd een substroompje. Gelukkig wordt dit misverstand nu uit de wereld geholpen.

De meest kenmerkende gereformeerde karakteristiek is het Bijbelse ‘én-én’ op allerlei terreinen. Persoonlijk verrast mij elke keer weer vooral het schriftuurlijk dynamische en ook het uitgebalanceerde aspect van de gereformeerde leer in relatie tot de Schrift.
En wat mij is opgevallen bij de gereformeerde kerk is dat men met beide benen op de grond staat - wereldvreemdheid noch wereldgelijkvormigheid hoort bij gereformeerd zijn, alhoewel wereldgelijkvormigheid een veel groter risico vormt dan wereldvreemdheid. Een prachtige illustratie van de gereformeerde relatie tussen Christus en cultuur is het boek van K. Schilder "Christus en Cultuur", er is van dat boek een versie voorzien van aantekeningen door prof. J. Douma en een eenvoudige duidelijke samenvatting van dit boek geschreven door P. van Gurp in een serie van Woord en Wereld.

JT

Bron: gkv.nl - Gereformeerd: open je erfenis beheren

 


 

Hieronder verwijzingen over de spreuk naar en van 1. A. Capellen, 2. J. Kamphuis, 3. K. Schilder

1. Zie ook eeninwaarheid.nl - A. Capellen - Wat is gereformeerd? 07-04-2007

In een brochure met de titel ‘De innovatieve kracht van bijna 500 jaar historie’, uitgegeven door de classis Utrecht van de GKv, proef je iets van die verwarring als in het woord vooraf geschreven wordt dat ‘christen’ onze eigennaam is, en ‘gereformeerd’ onze bijnaam.[1]
Door zo te spreken wordt op zijn minst de indruk gewekt dat het ‘christen-zijn’ belangrijker is dan het ‘gereformeerd-zijn’. ‘Gereformeerd’ lijkt niet meer te zijn dan een bijzonderheid, een specialité de la cuisine réformée.

Deze voorstelling van zaken is niet nieuw. Al in de 19e eeuw werd door de ethici en gematigd orthodoxen ‘gereformeerd’ gesteld tegenover ‘christelijk’.[2] Ook in de jaren zestig van de twintigste eeuw kon men deze geluiden beluisteren.[3] Het is geen toeval dat juist in die jaren er brochures verschenen die antwoord wilden geven op de vraag die ons nu bezighoudt. Kennelijk duikt deze vraag op in tijden van kerkelijke deformatie en verwarring

(...)

Tegen deze achtergrond moet een vraag als ‘was Abraham gereformeerd?’ velen wel tegen de borst stuiten. Wordt op die manier niet de vader van alle gelovigen geannexeerd voor een kleine selecte keurbende binnen het christendom? ‘Bespottelijk’, zo zullen velen deze gedachte dan ook vinden. En in die geest heb ik dan ook verschillende mensen om mij heen horen reageren op de brochure van ds. H.J.J. Feenstra toen deze een kleine twintig jaar geleden verscheen.[4] Ik wijs opnieuw op de tijd waarin dit gebeurde: de tijd waarin de afbraak van de g-organisaties begon.

2. J. Kamphuis schreef over deze spreuk in Nader Bekeken van oktober 2001 het volgende:

De spreuk is te vlot geformuleerd. Want: ín het ‘gereformeerde’ gaat het juist om het ‘christelijke’! Het mag nooit in ‘gereformeerd’ gaan om een ‘specialité de la maison’. Want we dragen onze namen in de kerk, in de kerk van de Christus en niet in een of andere religieuze genadewinkel. Het moet in het gereformeerde gaan om het christelijke!

en verder:

Zo sprak men na de Reformatie van de 16e eeuw in de Nederlanden ook vaak over ‘onze christelijke gereformeerde religie’! Die tweeslag heeft een goede plaats in onze gereformeerde traditie! H. Bavinck zegt terecht (in DE KERKHERVORMING, z.p. 1917), dat het oorspronkelijke protestantisme christelijk wilde blijven en ‘in zekere zin zelfs het oorspronkelijke Christendom (wilde) herstellen’, nl. ‘het oorspronkelijke, het apostolische Christendom’. Hij liet dat inzonderheid gelden van het oorspronkelijke protestantisme in zijn gereformeerde vormgeving.

en tenslotte:

Zo spreekt dan juist Bavinck in het vierde deel van zijn DOGMATIEK over ‘de Gereformeerde Christen’. Aan hém ontleende ik de titel van deze lezing! En dan moet u er eens op letten hoe hij die ‘Gereformeerde Christen’ op inhoudelijke gronden zijn katholieke plaats wijst, terwijl hij tegelijk de historische connotatie van de 16e eeuw voluit laat functioneren. Hij onderscheidt de ‘gereformeerde christen’ van Rome én van het anabaptisme naar de basisovertuigingen van die drie machtige stromingen in de 16e eeuw. Hij schrijft: ‘Mijding is het woord der Anabaptisten; ascese dat der Roomschen; vernieuwing en heiliging dat van den Protestantschen, bepaaldelijk van den Gereformeerden Christen’ (GEREFORMEERDE DOGMATIEK IV, 417): eeuwen van strijd om grondovertuigingen zijn hier in drie karakteristieken samengevat!

3. Daarentegen is de oorspronkelijke spreuk heel anders bedoeld. Zie De Reformatie - K. Schilder - ‘Er zijn daar nog gelovigen...’ 01-03-1940

In 1763 verscheen van jezuietenzijde een boekje, ‘Tractatus de Schismate’, ‘Verhandeling over het Schisma’. De schrijver wordt niet genoemd; maar het ‘Maria-college’ bezorgde de uitgaaf. Op het titelblad wordt met grote letters de bekende spreuk aangehaald, die men elders vaak heeft zien overdragen naar ander terrein: ‘Christianus mihi nomen, Catholicus cognomen’, dat wil zeggen: christen is mijn naam, Katholiek mijn bijnaam. De spreuk wordt afgeleid van Pacianus, een Spaanse theoloog van de vierde eeuw, en bekend bestrijder van de secte der Novatianen. Op het titelblad wordt hij dan ook uitdrukkelijk genoemd. Die spreuk van daareven is heel vaak verkeerd verstaan; en bijna ieder onzer heeft dat misverstand ook wel eens aan het woord horen komen; ook wij vernemen immers wel eens de leus: christen is mijn naam, gereformeerd mijn bijnaam; ieder vulle verder naar believen in. Van den ‘bijnaam’ wordt dan de ‘bijzaak’ gemaakt, een operatie, die in alle andere gevallen vreemde consequenties meebrengen zou. En dan heten zij, die deze leus in hun schild schrijven, de ‘breden’, de verdraagzamen’, de niet-exclusieven. Men kan er de maat bij slaan.

(...)

Wanneer het nu waar was, dat Pacianus met de geciteerde spreuk ‘den breden’ man had willen spelen, dan zou qualificatie van den ‘katholieken’ naam als ‘bijnaam’ hebben moeten dienen, om te spreken van een christendom boven geloofsverdeeldheid, een christendom boven de dilemmatiek van novatiaans dan wel anti-novatiaans.
In werkelijkheid staat de zaak evenwel precies andersom (Migne, Patr. lat. 13, 1053/4 v.). Zeker, zo schrijft Pacianus aan Sympronianus, het is waar, dat ook vroeger al gestreden is over den ‘naam: katholiek’. Want er zijn al lang, al heel lang, en aan onderscheiden plaatsen, allerlei twisten geweest, en partijformaties, en schismatieke bewegingen; hetgeen - dit tussen haakjes - wel eens te vaak vergeten wordt door de pluriformiteitsverdedigers, als zij beweren, dat eerst na de Reformatie het probleem opkwam, waar de ware kerk toch wel zou wezen. De één noemt zich naar dezen, de ander naar een ander. Zo ook noemen de Novatianen zich naar Novatus of Novatianus: christen is hun naam, Novatiaan hun bijnaam. Zij schamen zich over dezen bijnaam niet, want, zo vragen ze: wie heeft er ooit iets van gehoord, dat men in den tijd der apostelen den naam ‘katholiek’ als bijnaam koos?
Daar komt nu Pacianus op af. Geen wonder, zegt hij, dat in de apostolische eeuw niemand den naam ‘katholiek’ als bijnaam koos: er waren toen nog niet van die schisma's. Thans is tegenover al die van mensen afgeleide bijnamen de bijnaam ‘katholiek’ noodzakelijk geworden; evenwel niet, om van het christen-zijn hoofdzaak, en van het katholiek-zijn bijzaak te maken, doch om het christen-zijn in het katholiek-zijn te bewijzen, te beleven, concreet te doen zien. Katholiek wil zeggen: rooms (1055).
Pacianus denkt er dus niet aan, met de spreuk van daareven te manipuleren in de richting van een pluriformiteitsschema. Hij houdt, juist onder verwijzing naar dat zo vaak misbruikte bij-naam-motief, aan de eenheid der zichtbare kerk vast. Hier ziet hij de kerk, elders de secte. Maar hij denkt er niet aan, te beweren, dat er onder die sectariërs geen kinderen Gods kunnen zijn.

Laatst aangepast op zaterdag 12 januari 2013 22:16  

Nieuws

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Als alles goed is zal half september het boek over Genesis 1-11 beschikbaar zijn. De titel is; Gelukkig geen mythe. In dit boek wordt Genesis 1-11 vers voor vers besproken. Deze hoofdstukken zijn... [More...]

Ds. E. Heres - Lucy of Adam

Een andere 'hermeneutische lens' De aanvallen op het scheppingsgeloof dat gebaseerd is op het geopenbaarde Woord van God worden steeds heftiger.  Het boek dat in deze maanden veel aandacht krijgt... [More...]

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC (International Conference of Reformed Churches) te Jordan (Ontaria, Canada) heeft vandaag, 17 juli 2017, besloten om de GKv (Gereformeerde kerken vrijgemaakt) als lid te schorsen... [More...]

Di. Alko Driest, Jan Haveman, Pieter Schelling en Aryjan Hendriks...

UPDATE 20-07-2017 Emeritus ds. Alko Driest en ds. Jan Haveman mailden op 13 juli een brief naar alle kerkenraden in Noord-Nederland met de vraag om in ieder geval tot de eerstkomende Generale... [More...]

Referaat ds. H.G. Gunnink d.d. 12 juli 2017

Voorlichting, bijeenkomst Bedum (Maranathakerk, Grotestraat) De bijgevoegde presentatie is zakelijk van opzet. Daarom is het belangrijk om geen moment te vergeten, dat het gaat over voluit... [More...]

Boekbespreking 'HIJ en wij' - van ds. E. Hoogendoorn

In Weerklank - een gereformeerd maandblad uit de GKN - jaargang 5 nr. 3 schreef ds. E. Hoogendoorn onderstaande boekbespreking van 'HIJ en wij' met de ondertitel ‘Oriëntatie in de actuele situatie... [More...]

Onze ervaring tot hermeneutische sleutels geworden - boekbesprekingen...

Update 14/12: Dr. Hans Burger mailde mij dat in onderstaand artikel de weergave van zijn positie zoals hij die in Cruciaal verwoordt, onjuist is. Ik kom daar nog op terug. CGK Prof.dr. H.J.... [More...]

Enquete

Predikanten, ouderlingen en diakenen zijn in belijdende gereformeerde kerken gebonden aan
 

Nieuwsbrief

Naam:

E-mail:

Gereformeerd?

Grondlijnen in de liturgie (Ds.dr. R.D. Anderson)

Op zijn weblog anderson.modelcrafts.eu vonden we een artikel (laatste wijziging 12 september 2012) van ds. Andersen (FRCA) over de grondlijnen van de liturgie. Enkele citaten: Als inleiding wil ik... [More...]

De GKN zetten het gesprek voort met DGK over functioneren fundament...

De GKN hebben op de Generale Synode d.d. 18 maart 2017 besloten om het oriënterende gesprek met DGK voort te zetten. Nu samen met afgevaardigden van DGK op 17 februari jl. is vastgesteld dat alleen... [More...]

Blijdschap over positief gesprek DGK en GKN 17 februari

Positief gesprek geeft openingen!Op 17 februari 2017 hebben afgevaardigden van DGK (De Gereformeerde Kerken) en GKN (Gereformeerde Kerken Nederland) de tot nu toe gevoerde briefwisseling besproken en... [More...]

Betekenis van het besluit van de GKN over het spreken met de DGK -...

Ik wil graag reageren op wat broeder Trip over dit besluit heeft geschreven. Om zo onnodige obstakels en misverstanden die een eigen leven gaan leiden weg te nemen.   Ook om te laten zien dat de... [More...]

GKN willen uitgestoken hand DGK opnieuw onderzoeken

Een zeer teleurstellend bericht bereikte ons zaterdagavond via de nieuwsbrief van eeninwaarheid.info. De Synode van de GKN heeft besloten om de brief van de GKN aan DGK d.d. 12 maart 2016 toe te... [More...]

De zekerheid van het geloof vs Westminster studie deputaten BBK DGK

In 2014 hebben deputaten BBK (Betrekkingen Buitenlandse Kerken) opdracht gekregen van De Gereformeerde Kerken (DGK) i.c. van de Generale Synode Hasselt 2010-2011 om grondig studie te verrichten... [More...]

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus Westminster meerderheidsrapport BBK DGK

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus...

. Ds. Bredenhof - sinds maanden een pastor van de FRCA, Tasmania, Australia - is nog steeds bezig om zich in te werken in de Australische context. Onlangs las hij een autobiografie van J. Graham... [More...]

Ketter!

Ketter!

Dr. Wes Bredenhof, predikant van de Australische Gereformeerde Kerken (Launceston, Tasmania), is meer dan eens voor ketter uitgemaakt! Nee, niet door Rooms Katholieken of Moslims, maar... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 2 (1944-1990)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Versie -16/11: Toegevoegd: deputatenrapport 1967 beoordeling Westminster Confessie door ds. P. van Gurp en ds. C. Stam. PS: Ik heb wel alle Reformatie jaargangen, maar niet het blad Dienst 1957 nr.... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 1 (1834-1944)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Professor P. Biesterveld die al op 31 jarige leeftijd hoogleraar werd aan de Theologische School in Kampen (1894) en vanaf 1902 aan de Vrije Universiteit te Amsterdam heeft uitvoerig de... [More...]