Werken aan eenheid

van gereformeerde - 3FvE of WS - kerken en groepen in Nederland e.o.

  • Vergroot lettergrootte
  • Standaard lettergrootte
  • Verklein lettergrootte
Home Artikelen Opinie/ingezonden Op zoek naar hoe en wat God zou hebben gesproken als hij zich had gericht tot onze sterk veranderende cultuur - over de nieuwe hermeneutiek

Op zoek naar hoe en wat God zou hebben gesproken als hij zich had gericht tot onze sterk veranderende cultuur - over de nieuwe hermeneutiek

E-mailadres Afdrukken PDF
Gebruikerswaardering: / 1
LaagsteHoogste 

Is de Bijbel Gods Woord voor alle tijden of vinden we Gods Woord in een cultuurgebonden Bijbel?

CONTEXT: onderstaande interpretatie van de nieuwe hermeneutiek is geschreven vanuit de visie van een voorstander van 'de nieuwe hermeneutiek'. Het betreft de nieuwe hermeneutiek zoals binnen de GKv is besproken (deputaten overleg NGK in bijlage Acta Harderwijk 2011) en wordt toegepast (o.a. M/V in de kerk 2013). De meeste woorden en/of zinnen zijn vooral niet door mij geformuleerd (zie bronnen), de samenstelling ervan wel.

Inleiding
Hermeneutiek gaat over de regels en methoden die nodig zijn om de Schrift te verstaan, over de wijze waarop je de Schrift moet uitleggen. In de nieuwe hermeneutiek komt het erop neer dat we de Bijbel pas goed kunnen uitleggen en begrijpen, als we heel goed op de hoogte zijn ten eerste van de cultuur in het Oude en Nieuwe Testament en de manier van geschiedschrijving van de oud-oosterse volken, ten tweede van de persoonlijkheid van de bijbelschrijver en ten derde van de huidige cultuur. Er wordt de laatste jaren steeds meer over geschreven, ook in de meer meer orthodoxe kerken.

Wat is er namelijk aan de hand? Er ontstaat een steeds grotere afstand tussen hoe wij leven, denken en voelen ten opzichte van het leven in de Bijbelse tijd. Vooral de laatste tientallen jaren is er heel veel veranderd op allerlei gebied: media, techniek, etc. We zijn allemaal enorm gegroeid in kennis omdat we veel meer hebben geleerd dan onze (voor)ouders. Onze kijk op onszelf, elkaar, de maatschappij is drastisch veranderd ten opzichte van vijftig jaar geleden. We zijn veel mondiger, zelfbewuster en onafhankelijker geworden. Op zich zijn die ontwikkelingen natuurlijk niet zo erg, maar het probleem is dat de kerk niet zo snel mee veranderd is. Preken die niet aansluiten bij ons leven, gaan over onze hoofden heen. Het zijn slagen in de lucht. Ze raken ons niet echt existentieel. Terwijl dat 'raakgehalte' in deze tijd zo belangrijk is. Ze moeten aansluiten bij fundamentele dilemma's uit het maatschappelijk debat (kosten gezondheidszorg, wat is een leven waard, etc.). Preken moeten veel meer in de cultuur staan en politieke, sociologische en psychologische punten aanstippen.
Het is helemaal erg als je een dominee hebt die er sterk verouderde ideeën op na houdt over de verhouding man/vrouw of over homoseksualiteit. Dat soort dominees leeft in een andere wereld, niet begrijpend dat de maatschappij ingrijpend veranderd is, dat ze daar helemaal niet meer op aansluiten. En zeg nou zelf: Gods Woord is toch altijd relevant? Toch ook voor deze huidige maatschappij? Gods Woord moet toch worden gericht juist op deze maatschappij? Als die dominees zo ver van deze maatschappij afstaan, kan dat Woord helemaal niet serieus overkomen.

In het Oude en Nieuwe Testament heeft God zich toch ook altijd geopenbaard in het concrete bestaan van mensen. Dat deed Hij om ons leven steeds meer te richten op Hem in geloof, toewijding en heiliging. Daardoor was in die tijd ook zo'n hechte band tussen concrete voorschriften en de cultuur waarin die werden gegeven. God preekt niet zomaar over de hoofden heen, maar hij maakt zijn bevrijdende wil bekend aan mensen die leven in een specifieke situatie, cultuur. God heeft zich altijd in mensentaal geuit en hij uitte zich aansluitend bij die cultuur, anders zou niemand hem hebben begrepen. Het zijn woorden die zich heel concreet uitwerken in de tijd en ook nog niet gelijk in elke tijd en elke situatie. Die mensen voelden zich in elk geval aangesproken en dat was ook de bedoeling.
Die voorschriften in de Bijbel zijn overigens geen doel op zich maar hebben in elke tijd hun specifieke functie verricht en altijd gericht op de voortgang van Gods Koninkrijk in de stijl van Gods Koninkrijk.

Daarom kun je ook niet zomaar die normen één op één toepassen op onze sterk veranderde cultuur. Want het Woord van God komt tot ons in het gewaad van culturen die in veel opzichten anders zijn dan de onze. En niet alleen daarom, maar de Bijbel heeft natuurlijk ook geen concrete bijbelse voorschriften voor alle situaties en levensterreinen en de Bijbel is geen spoorboekje waarin God zin voor zin voorschrijft hoe je moet leven. Integendeel, in menig opzicht heeft de bijbelse regelgeving een fragmentarisch en open karakter.

Bovendien is de vanzelfsprekendheid weg tussen de bijbelse voorschriften en de natuur (en cultuur). Dominee Wim de Bruin (CGK) schreef over het dilemma natuur en Schrift heel treffend1:

In een recent artikel2 laat A.A.A. Prosman heel mooi zien hoe voor Calvijn op het punt van homoseksualiteit3 natuur en Schrift één taal spraken. Zelfs zo dat de Schrift deze voorschriften geeft omdat ze overeenkomen met de natuur.4 Prosman geeft aan dat die vanzelfsprekendheid in onze tijd weg is en stelt dan dat we daarom des te meer op de Schrift zijn aangewezen. Hij kiest in het bovengenoemde dilemma dus ondubbelzinnig voor de Schrift. Dat is op zich een legitieme keuze, maar hij gaat niet in op het ongemakkelijke van deze positie: we moeten namelijk geboden houden waarvan niet inzichtelijk gemaakt kan worden welk doel ze hebben. Op deze manier wordt het gezag van de Schrift wel heel formeel en komt min of meer los van de werkelijkheid te staan.

Precies! De geboden zijn toch geen doel op zich? Ze dienen altijd een doel. En als dat doel niet helder gemaakt kan worden, komt het los te staan van onze dagelijkse werkelijkheid. Dan sluiten het geloof en de voorschriften die daarbij horen helemaal niet meer aan op ons dagelijks leven. Uiteindelijk komen we dan zelf los te staan van dat geloof en die onbegrijpelijke, wereldvreemde normen. Prosman zegt hierboven toch ook dat de vanzelfsprekendheid in onze tijd weg is tussen natuur en Schrift? Dat zouden we moeten herstellen. De verhouding man/vrouw is toch niet meer te kopiëren van een patriarchale maatschappij naar onze postmoderne maatschappij? En de positie van de homoseksuele medemens van toen is toch ook niet meer te vergelijken met vandaag? Dat zouden we meer op één lijn moeten zien te brengen met Gods Woord.

Zouden we wellicht de bijbel anders moeten lezen? Eerlijker: zoals het ook echt bedoeld is? Zoals al gezegd gaat het niet om die voorschriften op zich - de bijbel is geen spoorboekje. Zou het dan mogelijk zijn om er achter te komen wat de vaste lijn, wat vaste leesregels zijn - die de Schrift ons zelf geeft - die onafhankelijk van welke cultuur dan ook in alle tijden en plaatsen toe te passen zijn? Dat is Gods Woord toch ook: bedoeld voor alle tijden en alle plaatsen?

Maar dat willen we wel op gereformeerde wijze doen, zoals onze vaderen het geloof ook hebben beleden. Het gezag van de Schrift en de volkomenheid daarvan mag niet ter discussie worden gesteld. Daar staan we zelf ook helemaal achter. Gods Woord is voor de volle 100% betrouwbaar !

Hoe lossen we dit op?

Naar analogie van
Volgens mij hebben we al een paar oplossingsrichtingen te pakken.

We herkennen uit de Schrift dat God aan ieder van ons een eigen verantwoordelijkheid heeft gegeven en daarmee een bepaalde mate van vrijheid om zelf beslissingen te nemen, keuzes te maken en vorm aan het leven te geven. Dat nieuwe leven is niet een slaafs leven naar de letter van de wet, maar een wandelen door de Geest die in ons volbrengt wat de wet van ons eist (Rom. 8:4). We gaan dan echt van binnenuit doen wat Gods wet zegt - naar de geest van de wet, niet slaafs naar de letter van de wet - omdat de Geest de wet in ons hart schrijft (Jer. 31,33). In dat nieuwe leven wordt ook het eigen ken- en beoordelingsvermogen van ons serieus genomen (Rom. 14:1-15:6).

Zo gaan we de afzonderlijke bijbelwoorden in samenhang met het geheel van de Schriften uitleggen, zonder dit in een gesloten systeem te brengen. Want, aan dit doel moet alle uitleg ondergeschikt worden gemaakt: de uitleg moet altijd geactualiseerd gefocust blijven op het volgen van Jezus Christus en op de stijl van Gods koninkrijk. Dat is het allerbelangrijkste grondprincipe voor uitleg en verstaan van de Schrift. En we moeten de bijbel zo lezen dat, juist in de verwevenheid van tekst en context, God altijd op een contextbetrokken manier met mensen omgaat. En in ons zoeken naar het verstaan van Gods Woord weten we ons geleid door de Geest en houden we, al lezende, het oog gericht op de voortgang van Gods Koninkrijk. Bovendien mag onze toepassing van bijbelse voorschriften niet beperkt blijven tot een bepaald deel van het leven, wanneer diezelfde voorschriften ook van toepassing zijn op een of meer andere levensterreinen. Met andere woorden: het kan niet zo zijn dat we voor de kerk andere normen hanteren dan voor de wereld.

Stijlvertaling van vroeger naar nu
Hoe kunnen we nu een helder zicht krijgen op wat God tot ons in deze tijd te zeggen heeft?

  1. We lezen - open en ondogmatisch - de tekst in samenhang met heel de Schrift, zonder dit in een gesloten systeem te brengen.
  2. We bepalen de context (cultuur, type/karakter bijbelschrijver) waarbinnen het bijbelgedeelte is ontstaan
  3. We ontdekken hoe en wat God toen in en tot die specifieke cultuur, heeft gesproken.

Niet het belangrijkste is de norm, niet het belangrijkste de toepassing, maar wel hoe God bepaalde Woorden (voorschriften, regels, etc.) heeft geadresseerd - en in welke stijl - aan die specifieke cultuur in die specifieke omstandigheden. Want Gods Woord is niet gebonden aan één bepaalde cultuur. Hoe herkennen we de Boodschap van Gods Woord nu voor vandaag?

  1. We proberen de huidige cultuur en leefwereld te duiden en te begrijpen. (Over de cultuur: Het Woord van God staat haaks op elke cultuur, maar kan ook aansluiting vinden bij en ingang vinden in elke cultuur. De tijdgeest, welke dan ook, kan vijand zijn van het Evangelie, maar kan anderzijds ook dienstknecht van datzelfde Evangelie zijn. De Heilige Geest kan zelfs elke tijdgeest in dienst nemen, heiligen en gebruiken als voertuig van zijn werk in de harten en levens van mensen.)
  2. Naar analogie van hoe God toen heeft gesproken tot die specifieke cultuur, zoeken wij al tastend onder leiding van de Geest wat en vooral hoe God - parallel daaraan - zou kunnen hebben gesproken als Hij zich zou hebben gericht tot onze sterk veranderde cultuur. Zo proberen we te ontdekken wat de constante stijl is van God in zijn omgang met Zijn volk.
  3. Gebaseerd op de vaste stijl van God, met het oog op de huidige context van de lezer en inachtneming van het lezen van de tekst vanuit de ontstaanscontext wordt dan de betekenis van de tekst voor vandaag gezocht. Toepassingen moeten altijd beantwoorden aan het doel: het bewerkstelligen van het werk en de voortgang van het Koninkrijk van God, de navolging van Christus in de huidige cultuur.

Het verstaan van een tekst in zijn huidige betekenis is dan het resultaat van een voortdurende heen en weer beweging tussen verschillende contexten, waarbij de tekst als gegeven (!) het primaat behoudt. De constante factor is de (in dezelfde stijl, wel parallelle - vanwege verschillende culturen -) manier waarop, de stijl waarin God met zijn volk omgaat. Wat varieert zijn normen, toepassingen en culturen.

Gods Woord blijft voor ons zo gezag houden en het is ook volkomen wat betreft de leer hoe God wil worden gediend, dit alles overeenkomstig art. 5 t/m 7 van de NGB. ‘Bijbels’ is het om te leven met en in gebondenheid aan Gods Woord en uit de volheid van de Godsopenbaring in verbondenheid met Jezus Christus en geleid door zijn Geest, met inschakeling van alle door de HERE God ons gegeven mogelijkheden. In die context bindt de creatieve vrijheid van de mens zich aan het respect voor Gods werken. Deze binding kan in verschillende contexten tot verschillende praktische keuzen leiden.

Wat betekent bovenstaande concreet in gewone mensentaal?

  1. De mens moet achterhalen hoe God zou kunnen hebben gesproken als Hij zich zou hebben gericht tot de huidige cultuur. Dit gaat m.i. nog verder dan de bekende tegenstelling: is de Bijbel Gods Woord OF vinden we Gods Woord in de Bijbel.
  2. De resultaten van de nieuwe hermeneutiek hebben maar een zeer beperkte houdbaarheidsdatum. Als de cultuur verandert, moet opnieuw worden bepaald wat God in de dan ontstane nieuwe situatie zou (kunnen) zeggen.

Je kunt dus binnen deze context nog steeds zeggen dat niet tijd en cultuur de betekenis van een bijbeltekst gaan bepalen omdat de Schrift haar eigen uitlegster is! Je bedoelt er alleen iets heel anders mee dan wat men er 30 jaar geleden mee bedoelde in de GKv.

Overeenstemming tussen GKv deputaten en NGK commissie over hermeneutische uitgangspunten
Maar bovenstaande kan toch niet waar zijn, zullen behoudende orthodoxe GKv-ers zeggen. Want het volgende is tussen GKv deputaten en NGK commissie expliciet overeengekomen - in een rapport dat op de GS van de GKV in 2011 is behandeld:

‘Als confessioneel-gereformeerde kerken erkennen we het belang van de hermeneutiek en willen we tegelijk principieel afstand houden van een bepaalde modernistische opvatting over hermeneutiek. Deze houdt in dat eerst de Bijbeltekst verklaard wordt in de exegese ( Schriftuitleg) en het vervolgens aan de hermeneutiek (Schriftverstaan) is om de kloof tussen de oude tekst en de moderne lezer te overbruggen, zodat wij er vandaag achter kunnen komen wat die oude tekst ons te zeggen heeft. Tegen deze opvatting is een aantal bezwaren in te brengen:

a. Hermeneutiek wordt een activiteit die te veel los komt te staan van de concrete tekst van Heilige Schrift en de uitleg daarvan.
b. Hermeneutiek wordt te veel een proces dat door onze voorkeuren gestuurd wordt, waarbij datgene wat ons niet meer relevant lijkt, uitgefilterd wordt.
c. Zo komt de nadruk te veel te liggen op de creativiteit van de huidige lezer en de inbreng van zijn eigen inzichten, terwijl de noodzaak van een ontvankelijke leeshouding (“Spreek Heer, uw knecht hoort”) uit beeld dreigt te verdwijnen.’

Er was namelijk kritiek gekomen vanuit GKv op de voorstelling van NGK die een onderscheid hadden gemaakt tussen exegese en hermeneutiek waarbij de exegese bijvoorbeeld kon concluderen dat de vrouw niet in het bijzonder ambt mocht en de hermeneutiek besliste dat het wel mocht. Die kritiek richtte zich op de volgende zin:

'Wat doorslag geeft is het feit dat wij deel uitmaken van een cultuur waarin vrouwen in hun relatie met mannen geëmancipeerd zijn, en dat er aan die emancipatie ook kanten zitten die door veel christenen als goed beleefd worden.’

Vanwege die kritiek hebben deputaten GKv en commissie NGK gesteld:

Het is daarom beter hermeneutiek op te vatten als de kritische bezinning op het gehele verstaansproces, inclusief de exegese.

Nu gaan we nogmaals lezen wat deputaten GKv en commissie NGK zijn overeengekomen. Ze hebben de scheiding tussen exegese (Schriftuitleg) en hermeneutiek (Schriftverstaan) opgeheven. Ze hebben nu de exegese laten vallen onder de hermeneutiek! En dan zeggen ze over de modernistische opvatting over hermeneutiek het volgende (ik herhaal vanwege toegevoegde accentuering door mij):

‘Als confessioneel-gereformeerde kerken erkennen we het belang van de hermeneutiek en willen we tegelijk principieel afstand houden van een bepaalde modernistische opvatting over hermeneutiek. Deze houdt in dat eerst de Bijbeltekst verklaard wordt in de exegese (Schriftuitleg) en het vervolgens aan de hermeneutiek (Schriftverstaan) is om de kloof tussen de oude tekst en de moderne lezer te overbruggen, zodat wij er vandaag achter kunnen komen wat die oude tekst ons te zeggen heeft. Tegen deze opvatting is een aantal bezwaren in te brengen:

a. Hermeneutiek wordt een activiteit die te veel los komt te staan van de concrete tekst van Heilige Schrift en de uitleg daarvan.
b. Hermeneutiek wordt te veel een proces dat door onze voorkeuren gestuurd wordt, waarbij datgene wat ons niet meer relevant lijkt, uitgefilterd wordt.
c. Zo komt de nadruk te veel te liggen op de creativiteit van de huidige lezer en de inbreng van zijn eigen inzichten, terwijl de noodzaak van een ontvankelijke leeshouding (“Spreek Heer, uw knecht hoort”) uit beeld dreigt te verdwijnen.’

Zogenaamde bezwaren en oplossing
Men zegt hier dat men principieel afstand houdt (niet: neemt) van de scheiding tussen exegese (Schriftuitleg) en hermeneutiek (Schriftverstaan).
Welke bezwaren zijn daar dan tegen in te brengen? Het vetgedrukte betekent dat men erkent dat er bezwaren zijn. Maar in die bezwaren zijn de woorden 'te veel' wel heel betrekkelijk. Ze kunnen dus nog steeds zeggen: wij staan achter een hermeneutiek die als activiteit wat losser komt te staan van de concrete tekst van de Heilige Schrift en de uitleg daarvan, mits het er maar niet te veel van los komt te staan. Dit stuk zegt dus eigenlijk niet zoveel concreets. Het zegt te weinig. Veel te weinig. Of zegt het eigenlijk toch wel meer dan je in eerste instantie zou denken? Het sluit m.i. goed aan op de 'nieuwe hermeneutiek'.
Ondertussen heeft men dan wellicht ietsje afstand genomen van een bepaalde modernistische opvatting over hermeneutiek (scheiding exegese en hermeneutiek), maar integreren nu exegese in de hermeneutiek ! Deputaten GKv en commissie NGK schreven namelijk:

Het is daarom beter hermeneutiek op te vatten als de kritische bezinning op het gehele verstaansproces, inclusief de exegese.

Vervolgens passen ze de hermeneutiek nu parallel toe: eerst in de oude cultuur en daarna in de nieuwe cultuur. Ze kijken niet zozeer alleen naar de tekst, maar koppelen God, tekst en context aan elkaar om de stijl te vinden van Gods koninkrijk. En op grond van deze zelfde stijl probeert men nu te achterhalen wat God gezegd zou kunnen hebben als hij tot de huidige cultuur zou hebben gesproken.
De tekst kan dan wel als gegeven (!) het belangrijkste zijn, maar is niet de enige factor die bepaalt hoe de tekst moet worden verstaan: ook de contexten spelen een heel belangrijke rol en nog veel belangrijker: het moet voldoen (als voorwaarde) aan het gestelde doel: het volgen van Christus of de voortgang van het Koninkrijk van God !! En als de voortgang van het Ko­ninkrijk van God de maatstaf wordt waaraan concrete bijbelse voorschrif­ten worden gemeten om hun beteke­nis voor vandaag te bepalen, zijn wij het zelf die dit bepalen, het criterium ligt dan buiten de bijbelteksten zelf.
Heel duidelijk en concreet komt deze nieuwe hermeneutiek uit in de toepassing daarvan door deputaten M/V in de kerk die een paar jaar later schrijven:

Belangrijker echter dan deze argumenten rondom de vraag ‘mag het of mag het niet’, is de onderliggende theologische kwestie, die we als volgt kunnen formuleren: “Op welke manier zijn de bijbelse voorschriften, gegeven in een concrete culturele situatie, van toepassing op onze huidige situatie?”.

(...)

wij proberen juist recht te doen aan wat de Schrift zelf als context aanreikt. Paulus schrijft immers geen geïsoleerde regels voor, maar motiveert ze op verschillende manieren. Die apostolische voorschriften zijn niet los verkrijgbaar: ze zijn gericht op de context van Paulus’ tijd. Uit zulke voorschriften blijkt tevens hoe de apostelen vanuit de omgang met Christus hun positie in de maatschappelijke context wilden bepalen, om in die context Christus te volgen. Voor ons als 21e eeuwse bijbellezers zijn niet alleen de voorschriften van Paulus richtinggevend, maar ook de manier waarop Paulus met zijn context omging, en de gerichtheid op het volgen van Christus.

(...)

Wij gebruiken deze vergelijking om aan te geven dat, hoezeer God de door Hem geschapen relaties belangrijk vindt, zij de voortgang van het Koninkrijk van God in de weg kunnen staan. In dat geval zou het niet goed zijn om toch aan deze relaties vast te houden ten koste van de navolging van Christus.

(...)

Het is niet tegen, maar juist in lijn met de Schrift wanneer wij proberen in onze huidige situatie hetzelfde te doen: waar nuttig aansluiten bij de cultuur, waar nodig kritisch ingaan op de cultuur.

Hierin zie je precies de nieuwe hermeneutiek toegepast zoals die m.i. al in 2011 was bedoeld en hierboven staat beschreven. Overigens is deze 'nieuwe' hermeneutiek eigenlijk helemaal niet zo nieuw en wordt deze al veel langer toegepast in de GKv. Deputaten kerkelijke eenheid GKv en NGK commissie schreven namelijk in hun rapport (2011):

Het is, voor de goede orde, geen poging een nieuwe gereformeerde hermeneutiek te ontwerpen. Daartoe zijn we niet geroepen en, los daarvan, dat zou onze mogelijkheden ook verre te boven gaan.

Ook in 2005 werd die hermeneutiek gehanteerd in het rapport "Huwelijk en echtscheiding"5 Het rapport stelt voor dat in nieuwe situaties die niet in de Bijbel voorkomen, een gemeente geleid door de Heilige Geest zelf redenen voor echtscheiding mag vaststellen, ook al zijn die niet rechtstreeks gebaseerd op expliciete Schriftuurlijke gronden of analoge situaties. De achtergrond van deze benadering is een nieuw kader waarin “de stijl van het koninkrijk” als bepalend wordt gezien en ethische vragen met “gemeente-ethiek” worden beantwoord, als de spirituele manier waarop de gemeente door de Heilige Geest wordt geleid. Deze nieuwe manier van ethiek bedrijven met betrekking tot huwelijk en echtscheiding werd door Dr. A. L.Th. de Bruijne verdedigd op de conferentie over hermeneutiek van 30 maart 2011 in de Theologische Universiteit te Kampen.6

Om welk antwoord op welke vraag draait het uiteindelijk?
Al met al kunnen we er iets heel ingewikkelds van maken, maar uiteindelijk gaat het heel eenvoudig om het antwoord op de volgende vraag:

als we in de huidige cultuur geboden moeten houden volgens Gods Woord
waarvan niet of onvoldoende inzichtelijk kan worden gemaakt welk doel ze hebben
en/of waardoor mensen worden belemmerd om Christus te volgen:
waar kiezen we dan voor?

Voor het gezag van - het wellicht ongemakkelijke of onbegrepen - Gods Woord
OF
voor het gezag van onze opvattingen vanuit de - gegeven, werkelijke - huidige cultuur?

Hierbij is in de nieuwe hermeneutiek een heel belangrijke rol weggelegd voor de mens: men gaat er blijkbaar van uit dat de mens zelf in staat is om bovenstaande hermeneutische principes toe te passen. Bovendien is de vraag wie bevoegd is om deze hermeneutiek zo toe te passen: is dat individueel of collectief? Is dat een lokale kerk (zogenaamde gemeente-ethiek), kringen van gelijksoortige kerken of een bepaald kerkverband? En in hoeverre is men gebonden aan zo'n interpretatie, of wordt een ieder daarin vrijgelaten? En voor hoe lang geldt dan zo'n interpretatie?

Wat geloven wij?
Wij geloven dat God de aarde - inclusief mensen, dieren, planten - heeft geschapen. Dat was volmaakt! Ook de scheppingsorde was volmaakt ! De mens heeft zich vervolgens, tijdens de zondeval, tegen God gekeerd en heeft daarmee de hele aarde inclusief zichzelf in de ellende gestort (de zonde heeft onze natuur verdorven en geestelijk gedood). Die ellendige opstand tegen God zelf kon de mens niet meer goedmaken. Dat heeft Jezus Christus in onze plaats goedgemaakt.
Om nu Gods volk compleet te maken laat Hij zijn kinderen opnieuw geboren worden. Daarvoor worden enorme krachten ingezet door God die niet minder zijn dan die bij de schepping of opwekking van de doden. Daardoor gaan Zijn kinderen metterdaad geloven. En wanneer de wil vernieuwd is, wordt hij niet alleen door God geleid en bewogen; maar door God in beweging gebracht, werkt hij ook zelf.
De goddelijke genade maakt de wil levend, geneest, herstelt hem en buigt hem liefdevol en tegelijk krachtig. Waar eerst de hardnekkige tegenstand van het vlees de mens helemaal beheerste, begint nu door de Geest een gewillige en oprechte gehoorzaamheid de overhand te krijgen. Daarin bestaat de geestelijke vernieuwing en de ware vrijheid van onze wil.
Die werking van God vereist het gebruik van de middelen die Hij zelf heeft gegeven: de bediening van het Woord, van de sacramenten en van de kerkelijke tucht. Want door al dat onderwijs wordt de genade geschonken en hoe meer wij ons inzetten bij het volbrengen van onze roeping, des te heerlijker openbaart zich het heilzaam werk van God in ons en zo gaat zijn werk des te voorspoediger voort.
Om te weten te komen wat God wil en hoe we Hem moeten dienen, gehoorzamen, hebben Gods kinderen Zijn Heilige Schrift ontvangen. Daarin heeft God uitvoerig beschreven hoe wij Hem moeten dienen. Wat de Heilige Schrift ons leert is volmaakt en volledig en verstaanbaar (duidelijk). Daarom heeft God ons verboden daaraan iets toe te voegen of af te doen. Ja, zelfs als een engel uit de hemel ons iets anders zou leren zouden we dat moeten verwerpen.

Daarom geloven wij dat al Gods geboden zoals deze in Gods Woord staan beschreven - Schrift met Schrift vergelijkende ! - in alle culturen relevant en van blijvende betekenis zijn. Daarom verwerpen wij de algemene regel om Gods geboden te binden aan een bepaalde cultuur. Daarom verwerpen wij het opnieuw willen bepalen wat God zou hebben gesproken als Hij zich tot onze cultuur zou hebben gericht. En ook al begrijpen we Gods geboden niet vanuit een bepaalde cultuur, houden we toch aan Gods geboden vast en verwerpen we de geboden van de huidige cultuur. (Natuurlijk is de Bijbel geschreven binnen een culturele en historische context, maar de leer van de Bijbel is niet gebonden aan die context ! Vanaf het begin was de Bijbel bedoeld als openbaring van God en zijn wil voor de hele wereld !!). Wij hebben niet eens het recht om Gods Woord te herschrijven voor bepaalde tijdstippen in specifieke culturen.
We verwerpen de methode om de voortgang van Gods Koninkrijk als maatstaf te nemen om te bepalen wat de concrete betekenis van de bijbelteksten zijn voor vandaag. Want dan komt het criterium buiten de bijbeltekst te liggen en bepalen we zelf de betekenis.
Wij verwerpen dan ook dat als uitgangspunt wordt genomen dat Gods Woord tot ons komt in het gewaad van culturen. Niet het culturele gewaad maakt Gods Woord onduidelijk of mistig, maar de sluier over ons hart !
En dat men als uitgangspunt neemt dat Gods Woord geen concrete bijbelse voorschriften heeft voor alle situaties en levensterreinen. Niet omdat dit laatste op zichzelf genomen niet waar is, maar dat dit als uitgangspunt, als opstapje wordt gebruikt om zelf als mens te bepalen wat je wil dat Gods Woord ons in deze tijd te zeggen heeft ! Daar komt het in elk geval uiteindelijk wel op neer.
Het is vreselijk dat men als uitgangspunt neemt dat Gods Woord geen spoorboekje is maar wel een fragmentarisch en open karakter heeft. Zo maak je Gods Woord tot een eenzijdig, betrekkelijk, zeer onduidelijk woord. En ook dit wordt dan weer gebruikt als reden om zelf te willen bepalen ('in eigen verantwoordelijkheid') wat God ons vandaag te zeggen zou hebben.

Wij geloven daarentegen dat Gods Woord volmaakt, volledig en verstaanbaar (duidelijk) is. Niet de cultuur is ons uitgangspunt, maar Gods Woord. Gods Woord bepaalt hoe wij de cultuur moeten waarderen. Gods Woord moet worden verkondigd op de gemeente. En een preek vertelt eerst en vooral het evangelie. Het gaat er niet zozeer om wat de predikant heeft te zeggen, maar bovenal wat het evangelie te zeggen heeft! Gods Woord moet het te zeggen krijgen over ons levensgevoel. Gods Woord heeft gezag over onze huidige cultuur. Alleen Gods volmaakte en volledige Woord bepaalt wat goed en slecht is. En niet wij maken Gods Woord duidelijk, maar ons uitgangspunt is dat de Schrift duidelijk is. We horen te beginnen bij Gods eigen openbaring dat Zijn Woord een licht is. Dat Woord is licht in de duisternis omdat het Gods eigen Woord is. Het is Zijn lamp. (Ps. 119:105, 130, 2 Petr. 1:19-21) Wij hoeven dat Woord niet tot een licht te maken. Het is het licht in een donkere wereld. We hoeven dat Woord ook niet relevant te maken, want het is vanuit zichzelf relevant. Het gaat er om dat het duidelijk wordt bediend! Het Woord is duidelijk dicht bij (Rom 10:8) Laten we zoveel mogelijk de teksten, Schrift met Schrift vergelijkende, voor zichzelf laten spreken.

Laten we er goed op letten dat ieders schriftgeloof vanaf het begin alle uitleg van de Bijbel beheerst !



JT

 

Noten:

111-09-2003 wimdebruin.blogspot.nl - Vrouw en ambt - wat gedachten op een rij

2“Homoseksualiteit en Hermeneutiek”, in: Theologia Reformata, nr. 3 2013, 225-244

3De hermeneutische vragen rondom dit andere hete hangijzer komen grotendeels overeen met de hermeneutische vragen rondom man en vrouw.

4“Daarmee zegt Calvijn dat de Wet niets anders bepaalt dan wat de natuur zelf al bepaald heeft”. Pag. 239

5Rapport "Huwelijk en echtscheiding", Samengesteld voor de Generale Synode Amersfoort 2005 pag. 18

6Overgnomen uit Vermaanbrief Australie d.d. 22 april 2013, Punt van zorg #3, Overweging 2. Zie ook pagina 60 van Deputies Reports to the 2012 Synod of FRCA - Armadale

 

Bronnen:

Acta van de GS te Harderwijk 2011/2012 en daarvan de "bijlage 7.5. Notitie van deputaten kerkelijke eenheid GKv en Commissie voor Contact en Samenspreking met andere kerken NGK over hermeneutische uitgangspunten". (Acta artikel 79) - v.a. pag. 448

Link naar alle besluiten en bijlagen van de GS Harderwijk 2011

17-08-2013 Het beleidsrapport M/V in de kerk 2014

28-12-2012 werkenaaneenheid.nl  - Over relevant preken - nav een churchplanter blog in New York (positief!)

 

Zie ook de tegengeluiden:

09-10-2013 gereformeerdkerkbladdebazuin.nl - T.L. Bruinius - Lees wat er staat

Dr. P. de Vries (HHK) die gereformeerde artikelen schreef over de autoriteit van de Schrift (in het engels):

26-09-2013 The authority of Scripture 1

27-09-2013 The authority of Scripture 2

28-09-2013 The authority of Scripture 3

30-09-2013 The authority of Scripture 4

01-10-2013 The authority of Scripture 5

02-10-2013 The authority of Scripture 6

03-10-2013 The authority of Scripture 7

03-10-2013 The authority of Scripture 8 (end)

05-10-2013 refdag.nl - Niet de cultuur maar de Bijbel heeft prioriteit

Nooit mogen vragen vanuit de eigen cultuur en tijd vragen overwoekeren die vanuit het Bijbelse getuigenis zelf te stellen zijn. „We moeten de Bijbel niet verstaan vanuit onze eigen situatie, maar onze eigen situatie verstaan in het licht van de Schrift.”

21-11-2009 eeninwaarheid.nl - dr. M.J. Arntzen - Waartoe leidt de zogenaamd Nieuwe Hermeneutiek

05-04-2008 eeninwaarheid.nl - A. Capellen - Hermeneutiek en Metaforie VI

29-03-2008 eeninwaarheid.nl - A. Capellen - Hermeneutiek en Metaforie V

22-03-2008 eeninwaarheid.nl - A. Capellen - Hermeneutiek en Metaforie IV

15-03-2008 eeninwaarheid.nl - A. Capellen - Hermeneutiek en Metaforie III

08-03-2008 eeninwaarheid.nl - A. Capellen - Hermeneutiek en Metaforie II

01-03-2008 eeninwaarheid.nl - A. Capellen - Hermeneutiek en Metaforie 1

15-09-2007 overgenomen op werkenaaneenheid.nl - Ds Rob Visser - De duidelijkheid van Gods Woord en het grote verhaal

16-06-2007 eeninwaarheid.nl - J. Peters - De nieuwe Hermeneutiek maakt ons barmhartiger dan de Here

01-12-06 eeninwaarheid.nl - A. Capellen - Schriftuitleg en beeldspraak (3)

24-11-06 eeninwaarheid.nl - A. Capellen - Schriftuitleg en beeldspraak (2)

10-11-06 eeninwaarheid.nl - A. Capellen - Schriftuitleg en beeldspraak (1)

04-12-1993 De Reformatie - J. van Bruggen - Gods werk in mensentaal, Toespraak, gehouden op de Schooldag, 29 september 1993

1975 dbnl.org - H.J. Vieu-Kuik en Jos Smeyers - Geschiedenis van de letterkunde der Nederlanden. Deel 6 - pag. 37

De Duitse bijbelkritiek gaat met haar Verlichtingsideeën soms heel ver; Johann Salomo Semler (1725-1791) bv., die zichzelf als een waarachtig christen beschouwde, en die in 1752 tot hoogleraar in de theologie te Halle was benoemd, ging ervan uit, dat godsdienst slechts moraal betekende. Innerlijk leven, en ook godsdienst is een spontane, vrije kracht. Wanneer men deze kanaliseert, doet men geweld aan de natuur en de energieontplooiing. Autoriteit is de grote vijand. Theologen plegen rekening te houden met een voorbijgaand ogenblik. Wat voorbijgaat heeft geen absoluut karakter; het was een fout in de joodse, in de christelijke godsdienst de enige godsdienst te zien, alsof deze voor alle tijden en voor alle volkeren kon dienen, alsof
men een mode kon voorschrijven aan de ziel voor altijd. Maar dit wordt een verkleedpartij! Het was een funeste daad onder een aantal voorschriften, regels en oude riten de wil tot het goede, die de diepe kracht van het geloof betekent, te verstikken. De Bijbel geeft niet het enige leven en de enige waarheid. Ook de Heidenen (bedoeld zijn: De Ouden) hebben een ogenblik de eeuwige Openbarig vertegenwoordigd; er was ware godsdienst bij hen, telkens wanneer er ware moraal was.37

01-03-1973 digibron.nl - Boekbespreking K. Reinhardt, DER DOGMATISCHE SCHRIFTGEBRAUCH - citaat

Van de negen theologen van wie hier gesproken wordt, mag Semler wel voorop staan. In het gehele boek blijkt, hoe groot diens invloed geweest is door de wijze - om dit ene te noemen - waarop hij onderscheid maakt tussen Woord Gods en de Heilige Schrift. Semler was de eerste, die de autoriteit van de openbaring wilde motiveren tegenover de historische bijbelkritiek. In vele variaties is dit herhaald en ook vele malen omgevormd. Dit moest leiden tot een ge­dachte van de canon in de canon en dat is dan ook geschied en het geschiedt tot de huidige dag.

Laatst aangepast op vrijdag 20 december 2013 16:38  

Nieuws

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Boekaankondiging Gelukkig geen mythe - ds. Rob Visser

Als alles goed is zal half september het boek over Genesis 1-11 beschikbaar zijn. De titel is; Gelukkig geen mythe. In dit boek wordt Genesis 1-11 vers voor vers besproken. Deze hoofdstukken zijn... [More...]

Ds. E. Heres - Lucy of Adam

Een andere 'hermeneutische lens' De aanvallen op het scheppingsgeloof dat gebaseerd is op het geopenbaarde Woord van God worden steeds heftiger.  Het boek dat in deze maanden veel aandacht krijgt... [More...]

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC schorst de GKv als lid

De ICRC (International Conference of Reformed Churches) te Jordan (Ontaria, Canada) heeft vandaag, 17 juli 2017, besloten om de GKv (Gereformeerde kerken vrijgemaakt) als lid te schorsen... [More...]

Di. Alko Driest, Jan Haveman, Pieter Schelling en Aryjan Hendriks...

UPDATE 20-07-2017 Emeritus ds. Alko Driest en ds. Jan Haveman mailden op 13 juli een brief naar alle kerkenraden in Noord-Nederland met de vraag om in ieder geval tot de eerstkomende Generale... [More...]

Referaat ds. H.G. Gunnink d.d. 12 juli 2017

Voorlichting, bijeenkomst Bedum (Maranathakerk, Grotestraat) De bijgevoegde presentatie is zakelijk van opzet. Daarom is het belangrijk om geen moment te vergeten, dat het gaat over voluit... [More...]

Boekbespreking 'HIJ en wij' - van ds. E. Hoogendoorn

In Weerklank - een gereformeerd maandblad uit de GKN - jaargang 5 nr. 3 schreef ds. E. Hoogendoorn onderstaande boekbespreking van 'HIJ en wij' met de ondertitel ‘Oriëntatie in de actuele situatie... [More...]

Onze ervaring tot hermeneutische sleutels geworden - boekbesprekingen...

Update 14/12: Dr. Hans Burger mailde mij dat in onderstaand artikel de weergave van zijn positie zoals hij die in Cruciaal verwoordt, onjuist is. Ik kom daar nog op terug. CGK Prof.dr. H.J.... [More...]

Enquete

Predikanten, ouderlingen en diakenen zijn in belijdende gereformeerde kerken gebonden aan
 

Nieuwsbrief

Naam:

E-mail:

Gereformeerd?

Grondlijnen in de liturgie (Ds.dr. R.D. Anderson)

Op zijn weblog anderson.modelcrafts.eu vonden we een artikel (laatste wijziging 12 september 2012) van ds. Andersen (FRCA) over de grondlijnen van de liturgie. Enkele citaten: Als inleiding wil ik... [More...]

De GKN zetten het gesprek voort met DGK over functioneren fundament...

De GKN hebben op de Generale Synode d.d. 18 maart 2017 besloten om het oriënterende gesprek met DGK voort te zetten. Nu samen met afgevaardigden van DGK op 17 februari jl. is vastgesteld dat alleen... [More...]

Blijdschap over positief gesprek DGK en GKN 17 februari

Positief gesprek geeft openingen!Op 17 februari 2017 hebben afgevaardigden van DGK (De Gereformeerde Kerken) en GKN (Gereformeerde Kerken Nederland) de tot nu toe gevoerde briefwisseling besproken en... [More...]

Betekenis van het besluit van de GKN over het spreken met de DGK -...

Ik wil graag reageren op wat broeder Trip over dit besluit heeft geschreven. Om zo onnodige obstakels en misverstanden die een eigen leven gaan leiden weg te nemen.   Ook om te laten zien dat de... [More...]

GKN willen uitgestoken hand DGK opnieuw onderzoeken

Een zeer teleurstellend bericht bereikte ons zaterdagavond via de nieuwsbrief van eeninwaarheid.info. De Synode van de GKN heeft besloten om de brief van de GKN aan DGK d.d. 12 maart 2016 toe te... [More...]

De zekerheid van het geloof vs Westminster studie deputaten BBK DGK

In 2014 hebben deputaten BBK (Betrekkingen Buitenlandse Kerken) opdracht gekregen van De Gereformeerde Kerken (DGK) i.c. van de Generale Synode Hasselt 2010-2011 om grondig studie te verrichten... [More...]

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus Westminster meerderheidsrapport BBK DGK

Presbyterianisme en de toegang tot het Heilig Avondmaal versus...

. Ds. Bredenhof - sinds maanden een pastor van de FRCA, Tasmania, Australia - is nog steeds bezig om zich in te werken in de Australische context. Onlangs las hij een autobiografie van J. Graham... [More...]

Ketter!

Ketter!

Dr. Wes Bredenhof, predikant van de Australische Gereformeerde Kerken (Launceston, Tasmania), is meer dan eens voor ketter uitgemaakt! Nee, niet door Rooms Katholieken of Moslims, maar... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 2 (1944-1990)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Versie -16/11: Toegevoegd: deputatenrapport 1967 beoordeling Westminster Confessie door ds. P. van Gurp en ds. C. Stam. PS: Ik heb wel alle Reformatie jaargangen, maar niet het blad Dienst 1957 nr.... [More...]

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel 1 (1834-1944)

De Westminster is een voluit gereformeerd belijdenisgeschrift - deel...

Professor P. Biesterveld die al op 31 jarige leeftijd hoogleraar werd aan de Theologische School in Kampen (1894) en vanaf 1902 aan de Vrije Universiteit te Amsterdam heeft uitvoerig de... [More...]