LVGS en de gereformeerde scholen verschieten van identiteit om het aantal leerlingen te vergroten

donderdag 21 mei 2015 18:46 Wat is gereformeerd? - Geloofsafval: analyse & bestrijding
Afdrukken
Gebruikerswaardering: / 19
LaagsteHoogste 

Van gereformeerd naar 'bijbels' onderwijs
In het Nederlands Dagblad (ND) van vandaag staan een paar artikelen op de voorpagina en pagina 2 over gereformeerde scholen die samenwerking zoeken met andere scholen. "Het ene na het andere schoolbestuur vervangt de ‘kerkeis’ door een identiteitsdocument, waarmee scholen hun doelgroep verbreden." En: "De vernieuwde identiteit zal bovendien niet meer specifiek voor gereformeerde scholen zijn."
Er wordt een voor deze tijd ogenschijnlijk redelijk aanvaardbaar beeld gegeven. Maar de werkelijke achtergrond3, betekenis en consequentie zijn vele malen harder en heftiger. Bijzonder dat een krant als het ND daar niet doorheen prikt!
Het ND schrijft (21 mei 2015 pag. 1):

Gereformeerde scholen zoeken samenwerking met andere christelijke scholen. Zij willen hun verband openstellen voor evangelische en andere orthodox-christelijke scholen.

Dat blijkt uit een plan dat de gereformeerde scholenkoepel LVGS heeft opgesteld. De traditionele gereformeerde richting, die gekoppeld was aan het lidmaatschap van bepaalde kerkgenootschappen, wordt daarmee verbreed naar een verband van ‘belijdend-christelijke’ scholen, zegt LVGS-voorzitter Jan Westert. Doel is de gereformeerde identiteit verder te ontwikkelen, een proces waar veel scholen al mee bezig zijn. Vrijdag spreken bestuurders uit het gereformeerd onderwijs hierover.
Logo LVGS

LVGS1 voorzitter Jan Westert4 denkt aan gereformeerde, evangelische en orthodoxe protestants-christelijke scholen7. Westert zegt: ‘Elke school die zich hierbij wil aansluiten, is morgen nog welkom.’
Hieronder leest u mijn indruk van het hele verhaal, waarbij ik mij baseer op de inhoud van de twee artikelen zoals die in het ND zijn gepubliceerd op 21 mei 2015.

Vroeger waren gereformeerde scholen, scholen met een gereformeerde identiteit, gegrond op Gods Woord zoals trouw nagesproken in de Drie Formulieren van Eenheid. De betekenis van 'Gereformeerd' is: waar nog steeds geldt: het gezag van de drie formulieren van eenheid.

Omdat de huidige gereformeerde identiteit

proberen de LVGS en gereformeerde scholen het aantal leerlingen, docenten en scholen te vergroten door

Daarnaast gaan zij een bijdrage leveren aan de vertaling van de, nu nog niet helemaal duidelijke, nieuwe identiteit naar de praktijk.

Als het echte probleem is dat veel docenten niet of onvoldoende weten hoe ze de identiteit kunnen overdragen in de vakken, dan zou je je moeten afvragen wat daar de werkelijke oorzaken van zijn.
Zou het kunnen liggen aan:

Probleemverplaatsing naar een nog vagere identiteit
Als je het onvoldoende kunnen overdragen van de bestaande identiteit aanpakt met het aannemen van een andere identiteit, is dat echt geen oplossing voor het geconstateerde probleem. Je verplaatst het probleem er alleen maar mee en je maakt het probleem nog groter. Want de gereformeerde identiteit is duidelijk in zichzelf, de nieuwe identiteit zal sowieso veel vager en onduidelijker zijn omdat dan niet meer eenduidig en duidelijk is wat Gods Woord ons vandaag nog te zeggen heeft.5

Als men oprecht en van harte zou houden van de gereformeerde identiteit, zouden zij er alles aan doen om de oorzaken van verwijdering van de gereformeerde identiteit aan te pakken. Maar wat wij zien is een tegengestelde reactie. De banden met gereformeerde kerken worden definitief doorgesneden. De band met Gods Woord zoals die trouw wordt nagesproken in de gereformeerde belijdenis wordt onthecht of definitief verbroken. Er blijft alleen nog een bijbel over die per persoon redelijk vrij te interpreteren is. Het kan niet anders dan dat dat uiteindelijk leidt tot steeds meer onverschilligheid, vrijzinnigheid, ongeloof en voortgaande groei van de secularisatie.6

'Alleen de Bijbel' is zelf een belijdenis.
Als je de Bijbel als Gods Woord loslaat, heb je de wereld niets meer te zeggen.
Met het loslaten van de gereformeerde belijdenis laat je ook de Schrift los,
omdat we ons juist in de gereformeerde belijdenis stellen onder de norm van Gods Woord.2

JT

Bronnen:

nd.nl 21-05-2015 Aaldert van Soest - Gereformeerd onderwijs wil breder verband van christelijke scholen

nd.nl 21-05-2015 Aaldert van Soest - Scholen met een harde pit

lvgs.nl 03-03-2015 Nieuwsbrief LVGS; project Christelijke Identiteit als sterk merk’ met VOORWOORD: Samen koersen op Scholen met de Bijbel.

Noten:

1LVGS: Landelijk Verband van Gereformeerde Schoolverenigingen

2Bron van dit mogelijke citaat: onzeker, waarschijnlijk een uitspraak in het ND van 15-05-2000 door een professor.

3Een achtergrond is b.v. dat het aantal leerlingen structureel zal dalen, omdat b.v. in de GKv het aantal doopleden al vanaf 1997 steeds sneller krimpt. Zie GKv: krimp en identiteitscrisis

4Jan Westert: fractievoorzitter Provinciale Staten ChristenUnie Overijssel, voorzitter Wetenschappelijk Instituut ChristenUnie, voorzitter LVGS

5Een concreet voorbeeld: hoe is de wereld ontstaan? Via de nieuwe hermeneutiek die wordt gedoceerd en gebruikt in de GKv vertelt Genesis 1 niet meer (zozeer) wat daar (klaarblijkelijk) staat geschreven. Maar als de gereformeerde belijdenis zou worden gevolgd en gehandhaafd, heeft God de wereld geschapen zoals God ons vertelt in Zijn Woord.

6Als gereformeerde kerken niet meer Gods Woord trouw bedienen en handhaven, worden de inhoud en relevantie van wat we geloven steeds minder duidelijk. Door het verbleken van Gods Woord zullen steeds meer mensen steeds minder en vager geloven. Uiteindelijk wordt de relevantie van wat God ons leert niet meer gezien of ervaren voor vandaag. Daardoor zullen steeds meer mensen zich afkeren van de kerk en uiteindelijk van het geloof. Een gevolg daarvan is weer dat christelijke scholen nog meer krimpen en uiteindelijk steeds intensiever zullen gaan samenwerken (vanwege ongeloof en financiële dwang) met openbare scholen totdat zij er helemaal in opgegaan zijn.
De enige manier om de neergaande spiraal van afval en ongeloof te doorbreken is o.i. als voorgangers, kerken en in navolging daarvan de scholen, die zich allemaal nog gereformeerd noemen fundamenteel terugkeren tot Gods Woord. Dat zal vandaag wellicht in zo'n periode van reformatie veel afval veroorzaken, maar doordat men weer op een stevig fundament komt te staan zal dat uiteindelijk veel meer vruchten opleveren. Israël heeft voor ons als voorbeeld gediend in perioden van afbraak en perioden van terugkeer naar Gods Woord in het Oude Testament. Waarom zouden we het goede voorbeeld niet volgen? En waarom horen we vandaag bijna geen profeten meer die hier de vinger bij leggen, ons waarschuwen en oproepen tot terugkeer? En de daad bij het woord voegen? Is het ongeloof? Meer vertrouwen op aardse zekerheden en mensenwoorden dan op Gods Woord?

7Naschrift 27-05-2015: In tegenstelling tot wat het ND berichtte, verscheen op refdag.nl dat verbreding van de organisatie niet aan de orde is. Westert werd daar geciteerd: "het gaat ons er niet om hen als lid binnen te halen.” 'Hen' betrof: evangelische en andere orthodox-christelijke scholen. Zie refdag.nl 21-05-2015 Vrijgemaakte scholen zoeken samenwerking

Naschrift:

Projectleider Klaas Koelewijn gebruikt het beeld van een perzik en een kokosnoot. ‘Het oude verband van scholen was als een kokosnoot, zacht vanbinnen en hard afgebakend langs kerkelijke grenzen. Wij gaan nu uit van een sterke identiteit als harde pit, met daaromheen een zachte rand.’
Je zou ook kunnen zeggen: De krachtige gereformeerde identiteit is als een kokosnoot veilig, zichtbaar en duidelijk afgebakend met de Drie Formulieren van Eenheid. De perzik heeft een harde pit als onzichtbare en onduidelijke identiteit met een zachte rand die zeer kwetsbaar is bij transport.

Naschrift 28-05-2015: De werkelijke redenen en gevolgen samenvattend:
De werkelijke redenen om LVGS en gereformeerde scholen open te stellen en afscheid te nemen van gereformeerd onderwijs zijn o.i. verwoord door Jan Westert in het hieronder vermeld artikel d.d. 20-11-2012 op werkenaaneenheid.nl (woorden Jan Westert vertaald naar mijn oordeel):

  1. ten eerste fundamentele principiële veranderingen bij diverse soorten christelijke scholen. De diverse identiteiten (gereformeerd, evangelisch, orthodox christelijk, algemeen christelijk) verwateren steeds verder en sneller. Daardoor zijn de verschillen kleiner geworden en die identiteiten steeds meer op elkaar gaan lijken. Bovendien is de hechting van de diverse identiteitsdragers aan die specifieke identiteiten steeds losser geworden.
  2. Ten tweede een financieel-economische reden. Bij zowel de gereformeerde scholen als LVGS is sprake van krimp in aantal leerlingen en scholen.

Daarom nemen zij afstand van de gereformeerde identiteit en gaan zij een nieuwe identiteit formuleren waarin alle tot nu toe genoemde richtingen zich voorlopig voldoende kunnen herkennen. Zo wordt het gezag van Gods Woord veranderd in gezag van de diverse geloofsrichtingen. In die nieuwe identiteit komt bijvoorbeeld ruimte voor mensen en scholen die de kinderdoop verwerpen en mensen voor de tweede keer laten dopen. Er ontstaat dan b.v. een heel andere kindvisie.

Naschrift 30-05-2015:
Op de website van LVGS staan op de ledenpagina reeds protestants christelijke en evangelische scholen vermeld. Blijkbaar hebben ze hun verband al opengesteld voor deze scholen.

Naschrift 05-06-2015:
Een iets duidelijker en gestructureerder verhaal vindt u op: 05-06-2015 verus.nl - Gereformeerde scholen willen ‘eigen merk’ sterk neerzetten.


Zie ook:

werkenaaneenheid.nl 20-11-2012 Een voorstel voor het definitieve einde van gereformeerd onderwijs door LVGS . citaten:

Op 15 januari 1994 schreef J. Messelink in De Reformatie over "De identiteit van het gereformeerd onderwijs I". We citeren het volgende daaruit:

Vooraf is het goed te bedenken, dat de geschiedenis van het gereformeerd onderwijs niet begint in 1944. Dit onderwijs heeft oudere papieren. Er zou een ononderbroken historische lijn te trekken zijn tussen de ideeën over opvoeding en onderwijs bij onze gereformeerde voorvaderen in de zestiende eeuw, en het gereformeerd onderwijs vandaag.
Belangrijke pedagogische documenten als de Heidelbergse Catechismus en het formulier voor de kinderdoop stammen uit de tijd van de Reformatie, maar functioneren ook thans nog volop. Dat inzicht schept een zekere rust bij het werken aan identiteit. Wat de funderende ideeën betreft, hoeft het wiel niet opnieuw te worden uitgevonden.

(...)

Er werd benadrukt, dat met name de artikelen 27-29 van de NGB serieus moesten worden genomen. Wat de confessie betreft, ging men inzien dat de betekenis niet beperkt diende te worden tot het terrein van de kerk, maar van belang was voor heel het leven van de gelovige.
Eén citaat als voorbeeld: 'De belijdenis (. . .) is door de kerk opgesteld. Maar al haar leden hebben ze aanvaard bij hun geloofsbelijdenis. Alleen voor kerkelijk gebruik? Welnee, ze was een aanvaarding van geloofsinhouden, dat wil zeggen van aangenomen openbaringsinhouden, die heel het leven raken (. . .). Wàt ik ook worden mag (en in welk ambt of beroep ik ooit zal arbeiden), hiervan zal ik in alles uitgaan. Van den vrijgestelde in den vakbond geldt hetzelfde. Van het dienstmeisje, van den politicus, de sociale werkster, kortom, van iedereen geldt het'.
Daaruit wordt de consequentie getrokken, dat de confessie ook een integraal onderdeel behoorde te zijn van de basis van gereformeerde organisaties. Men ging inzien, dat de organisaties niet soeverein in eigen kring waren, maar nauw verbonden met de kerk: het leven is één. En reformatie in de kerken heeft dus niet slechts gevolgen voor de kerken, maar voor het hele leven. Die reformatie is een doorgaande reformatie.

(...)

Het tweede motief (dat veel protestants-christelijke scholen in snel tempo hun orthodox karakter verloren - Johan Trip) krijgt helaas nog steeds meer kracht, doordat openbare en protestants-christelijke scholen hoe langer hoe meer op elkaar gaan lijken.
Zowel principieel (het eerste motief), als praktisch (er is geen alternatief), is er dus geen reden om het bestaansrecht van gereformeerde scholen ter discussie te stellen, tenzij men bewust kiest voor geseculariseerd onderwijs.
Dit houdt in dat we de unieke mogelijkheid, die de Here ons heeft gegeven om kinderen in alles conform Schrift en belijdenis te onderwijzen, zorgvuldig dienen te bewaren en op actuele en verantwoorde wijze verder uit te werken. Werken aan de identiteit is een centrale opgave voor het gereformeerd onderwijs geworden. Daarover een volgende keer.

(...)

Tenslotte. Het eigen karakter van de gereformeerde school hangt uiteindelijk niet af van een uitgewerkte visie op onderwijs en van geconcretiseerde vorm- en handelingsaspecten.
Beslissend is, dat alle betrokkenen de school dragen vanuit de doorleefde overtuiging dat de Here dit instrument gegeven heeft om Zijn kinderen mede toe te rusten voor de dienst aan Hem en de naaste. Als dat besef verkwijnt en dat vuur niet blijft branden, komt de identiteit in de lucht te hangen.
Werken aan identiteit betekent daarom ook en vooral werken aan de verdieping van het eigen geloof en geloofsleven.


Hieraan gerelateerde links/info:

trouw.nl 29-10-2014 Laura van Baars - Pijnloos krimpen, hoe doe je dat?

Veel kleine dorpen verliezen dus hun school, en dat ligt gevoelig. 'Haal je de school uit het dorp, dan haal je de ziel uit het dorp', is het adagium. Ook als je een dorpsschool kunt openhouden door de christelijke en de openbare school te laten fuseren, gaan ouders dwarsliggen. Zij willen kunnen kiezen.

Afgelopen jaar sloten 108 scholen in Nederland hun deuren. Niet eerder waren dat er zo veel.

(...)

5 De tijd lost veel weerstand op

Ondertussen gaat het sluiten en fuseren van scholen gewoon door in dorpen als Stedum, Wagenborgen of Ten Post. De grap met krimp is, merken Henderikse en Meijer, dat 'het even moet landen'. Het taboe verdwijnt.

Henderikse: "Wat je nu ziet, is dat ouders met kinderen van drie jaar denken: in mijn dorp staat een school met 50 leerlingen, die zal binnenkort wel moeten sluiten. Ik breng mijn kind vast naar een grotere school in een ander dorp. Zo lopen de kleinste scholen vanzelf leeg. Dat ouders nu bij voorbaat rekening houden met de krimp, was twee, drie jaar geleden ondenkbaar."

nd.nl 01-12-2014 Aaldert van Soest - Evangelische docent kan op Greijdanus werken - citaten:

ZWOLLE - Het Greijdanus in Zwolle is de eerste gereformeerde middelbare school waar docenten kunnen werken die lid zijn van een evangelische gemeente.

Dat is de consequentie van het nieuwe identiteitsdocument van de school. Die eist van leraren niet langer dat ze lid zijn van een gereformeerd kerkgenootschap. In plaats daarvan vraagt de school instemming met een document waarin de gereformeerde identiteit van de school is omschreven.

Het Greijdanus is de eerste gereformeerde school voor voortgezet onderwijs die kerklidmaatschap als criterium volledig loslaat. Ik zoek mensen die kunnen vormgeven wat wij beloofd hebben aan ouders, verklaart bestuurder Martin Jan de Jong. Die zitten niet alleen in gereformeerde kerken. En in gereformeerde kerken zitten mensen die niet passen bij onze identiteit.

nd.nl 10-05-2014 docent op PC scholengemeenschap in de Randstad - De strijd om de identiteit van een christelijke school - citaten:

Dit verhaal is een noodkreet, met een oproep om te reageren. Ik maak me zorgen over de afnemende herkenbaarheid van de identiteit van het protestants-christelijk onderwijs.

(...)

lastig om personeel te vinden

Ten eerste is het heel lastig de identiteit van een pc-school te definiëren, omdat het personeel zeer geschakeerd is in christelijke overtuigingen en belevingen. De school moet dus een grootste gemene deler zoeken, zodat zo veel mogelijk medewerkers zich erin herkennen en de identiteit kunnen dragen.

De tweede uitdaging is het werven van personeel dat bewust kiest voor christelijk onderwijs. In een samenleving die meer en meer seculier is geworden, zijn vacatures niet zo makkelijk op te vullen met christelijke collegas. En vanwege de oppervlakkige omschrijving van de identiteit solliciteren veel niet-christenen en cultuurchristenen; zij omhelzen christelijke normen en waarden zonder iets met God, kerk of Bijbel te hebben.

(...)

Als je hierover je zorgen uit, krijg je reacties die mijns inziens veelzeggend zijn.

Collegas verwijten hun bezorgde vakbroeders te menen dat ze de waarheid in pacht hebben en geen respect te hebben voor het geloof van andersdenkenden. Bovendien bedrijven we op school geen zending. Dat is een taak van de kerk.

Een directielid meent dat wie zich in deze tijd nog druk maakt over dit thema, een achterhoedegevecht voert. Deze ontwikkelingen zijn onomkeerbaar in de tijd waarin wij leven.

Is dit de opmaat naar het faillissement van het protestants-christelijk onderwijs? Moeten ouders voor wie christelijk onderwijs belangrijk is, hun heil zoeken in het vaak verder afgelegen evangelische, reformatorische of anderszins sterker geprofileerde christelijk onderwijs?

Of betreft het hier een incidenteel geval van slecht beleid van schoolbestuur en directie?

nd.nl 01-11-2013 Aaldert van Soest - Een koran tussen de schaapjes

Vanwege het 25-jarig bestaan van islamitisch onderwijs vergelijkt Aaldert van Soest een islamitische en een gereformeerde basisschool. We citeren alleen wat van belang is voor bovenstaand artikel:

De vormgeving van de identiteit van een school hangt grotendeels af van de leerkrachten die er werken. Op Immanuël geldt de eis dat leerkrachten lid zijn van een gereformeerde kerk. 'We zijn wel bezig dat te veranderen. Samen met ouders zijn we op zoek naar de toekomst van de school. We willen meer gaan kijken naar de overtuiging van de leerkracht in plaats van alleen kerklidmaatschap', zegt Huizinga.

(...)

Voor Huizinga zit het gedrag van de leerkracht vooral vast op de houding. 'Wij verwachten van leerkrachten natuurlijk ook dat ze fatsoenlijk gekleed zijn, maar het is nooit nodig geweest daar een punt van te maken. Daarnaast hebben we regels over hoe leerkrachten zich profileren op Facebook en hun smartphonegebruik in de klas. Maar belangrijker is hoe zij als persoon de identiteit van de school dragen. Kijken ze onbevooroordeeld naar leerlingen? Praten ze over hun geloof met de kinderen, of vinden ze dat lastig? Dat soort onderwerpen bespreken we in onze vergaderingen.'

Over betreffende Gereformeerde Basisschool Immanuël te Best:

Populatie: christenen uit verschillende kerken

Ontwikkeling: Het aantal leerlingen neemt de laatste jaren gestaag af. Dat heeft onder meer te maken met de oprichting in 2000 van een evangelische basisschool in het nabijgelegen Eindhoven. Ook is het voor gereformeerde ouders minder vanzelfsprekendheid geworden om voor het gereformeerd onderwijs te kiezen.

trouw.nl 16-11-2012 Hanne Obink - Protestantse school koestert identiteit meer - citaat:

De onderzoekers horen al langer geluiden van scholen die worstelen met hun identiteit. Hun nieuwsgierigheid werd nog versterkt door schoolbestuur Signum in Den Bosch, dat een paar maanden geleden aankondigde af te willen van zijn katholieke identiteit.

Dat is vooral een signaal dat scholen anders willen omgaan met de traditie waarin ze staan, zeggen de onderzoekers nu.

"Katholieke lerarenteams komen vaak met de vraag: wat moeten we met onze identiteit - nu katholiciteit minder een bindende factor is", zegt Mirjam Stroetinga van de Marnix Academie, die veel scholen begeleidt op dit gebied. "De vragen van protestantse teams hebben vaak te maken met veranderende omstandigheden. Bijvoorbeeld: hoe geven we onze identiteit vorm nu we veel allochtone leerlingen trekken?"

refdag.nl 27-09-2012 L. Vogelaar - Zoeken naar de identiteit van gereformeerd vrijgemaakte scholen

Volledige openstelling van het personeels- en ledenbestand voor mensen uit alle protestantse denominaties noemt Van der Steeg onwenselijk. „Dan is de richting waarop het eigene van het gereformeerd onderwijs erkend is, losgelaten.”

trouw.nl 29-08-2012 Hanne Obbink - 'Katholieke scholen moeten leren verwoorden waar ze voor staan' - citaat:

Ook protestantse identiteit sluimerend
Staan protestants-christelijke scholen er beter voor als het om hun identiteit gaat dan katholieke? Ina ter Avest, lector onderwijs en levensbeschouwelijke identiteit aan de Hogeschool Inholland, betwijfelt het. "Protestants-christelijke scholen hebben vanouds minder nauwe banden met kerken dan katholieke, dat klopt, en daardoor zijn ze meer gewend zelf na te denken over hun identiteit."

Maar ook op deze scholen leidt het bewustzijn van hun identiteit meestal een sluimerend bestaan. "Vragen over identiteit worden pas urgent als daar een aanleiding toe is. Bijvoorbeeld als een school door krimpende leerlingaantallen moet nadenken over fusie. Of als een school veel leerlingen met een moslimachtergrond trekt."

Op het platteland komen scholen die vraag daarom minder tegen dan in de Randstad. "Het verschil tussen stad en platteland is, als het om het bewustzijn van identiteit gaat, belangrijker dan dat tussen katholieke en protestantse scholen."

Reactie Jan Westert op Twitter 29-08-2012: Is christelijke onderwijsidentiteit sluimerend? Te vlotte uitspraak #trouw over identiteit op christelijke scholen. #LVGS #besturenraad

Laatst aangepast op zaterdag 20 juni 2015 16:17